E-commerce i fulfillment

Ostatnia mila: czym jest i dlaczego kosztuje najwięcej

Ostatnia mila to końcowy odcinek dostawy do odbiorcy. Jest krótki, a przypada na niego duża część kosztu całego transportu paczki.

Redakcja Centrum Logistyki4 min czytania

Kurier niesie paczkę do drzwi domu jednorodzinnego, obok stoi furgonetka dostawcza

Ostatnia mila (ang. last mile delivery) to końcowy etap dostawy: od ostatniego punktu przeładunku lub magazynu rejonowego do drzwi odbiorcy albo do punktu odbioru. Nazwa nie dotyczy dosłownie mili, odcinek może mieć od kilku do kilkudziesięciu kilometrów. Kosztuje najwięcej w przeliczeniu na kilometr, bo paczek jest wiele, a każda jedzie pod inny adres.

Gdzie dokładnie zaczyna się i kończy ostatnia mila

Przesyłka jedzie zwykle trzema odcinkami. Pierwszy to odbiór od nadawcy, drugi to przewóz między sortowniami, trzeci to rozwóz z lokalnego oddziału do odbiorców. Ostatni z nich nazywamy ostatnią milą. Zaczyna się, gdy paczka trafia na samochód dostawczy w oddziale, a kończy, gdy odbiorca ją przyjmie albo zostanie ona zostawiona w automacie lub punkcie.

Dla sklepu internetowego to ten fragment, który klient widzi: kurier dzwoni, paczka jest lub nie ma jej w domu, zamówienie przychodzi na czas albo z opóźnieniem. Jakość tego odcinka wpływa więc na oceny sklepu i liczbę reklamacji bardziej niż wcześniejsze etapy.

Dlaczego ostatnia mila jest droga

Przewóz długim odcinkiem, w którym jedna ciężarówka wiezie setki paczek między dwoma sortowniami, ma niski koszt na przesyłkę. Rozwóz wygląda inaczej: kurier na trasie robi kilkadziesiąt do kilkuset przystanków, a przy każdym zatrzymuje się, parkuje, szuka numeru domu, czasem czeka na odbiorcę. Większość kosztu to czas kierowcy, paliwo na krótkich odcinkach z postojami i samochód, który jedzie niemal pusty na końcu trasy.

Do tego dochodzi nieregularność. Rozwóz musi odbyć się codziennie, także gdy w danym rejonie paczek jest mało, a na wsi punktów dostawy jest mniej i leżą daleko od siebie. Koszt jednej dostawy na obszarze o małej gęstości zamieszkania jest wyższy niż w mieście z wielopiętrowymi blokami.

Skąd wynika koszt

Na cenę ostatniej mili składają się przede wszystkim czas kierowcy na przystanku, liczba przystanków na trasie, odległości między adresami i odsetek dostaw nieudanych. Same przejechane kilometry mają mniejsze znaczenie niż liczba zatrzymań.

Co najbardziej wydłuża i podnosi koszt

Czynnik Jak działa
Nieobecność odbiorcy kurier wraca drugi raz albo zostawia awizo
Rozproszone adresy długie dojazdy między przystankami, mniej paczek na kilometr
Korki i ograniczenia w centrach miast dłuższy czas trasy, trudności z parkowaniem i strefy ograniczonego ruchu
Błędne lub niepełne adresy szukanie, telefony, zwrot do nadawcy
Zwroty dodatkowy odbiór i przewóz w drugą stronę
Wąskie okna dostaw trasa nie może być ułożona w najkrótszy sposób
Gabaryt i waga dłuższy rozładunek, czasem dwie osoby

Najdroższa jest dostawa nieudana. Skoro kurier przejechał trasę, zatrzymał się i nie przekazał paczki, cały wysiłek trzeba powtórzyć. Dlatego operatorzy inwestują w powiadomienia o terminie dostawy, wybór miejsca odbioru i automaty.

Rozwiązania stosowane w ostatniej mili

  • Automaty paczkowe i punkty odbioru, do których wiele paczek dowozi się jednym kursem. Szczegółowo opisujemy je w artykule o automatach paczkowych.
  • Planowanie tras programem, który układa kolejność przystanków na podstawie adresów i okien czasowych.
  • Powiadomienia SMS i e-mail z godzinnym oknem dostawy i możliwością zmiany miejsca.
  • Małe magazyny w miastach, które skracają dojazd z centrum sortowania. O ich roli piszemy w tekście o magazynach miejskich.
  • Rowery towarowe i pojazdy elektryczne w centrach miast, gdzie dojazd samochodem jest ograniczony.
  • Dostawy w wybrane dni do wybranych rejonów, łączące zamówienia z jednej okolicy.

Co może zrobić sklep internetowy

Sklep ma ograniczony wpływ na trasę kuriera, ale może zmniejszyć liczbę nieudanych dostaw i obniżyć koszt. Warto proponować w koszyku kilka metod, w tym punkt odbioru, który zwykle kosztuje mniej. Dobrze działa walidacja adresu w formularzu, obowiązkowy numer telefonu i czytelne informacje o przewidywanym terminie.

Drugim obszarem jest negocjacja z przewoźnikiem. Stawka za dostawę zależy od wolumenu, wagi i gabarytu paczek, dlatego dobór firmy kurierskiej omawiamy osobno w poradniku jak wybrać firmę kurierską dla sklepu. Wpływ kosztów dostawy na całkowity rachunek logistyczny pokazuje też tekst o logistyce sklepu internetowego.

Ostatnia mila a ślad środowiskowy

Rozwóz paczek w miastach to ruch pojazdów dostawczych o niskim wypełnieniu i częstym postoju. Duża część emisji przypada na krótkie odcinki z zatrzymaniami, a nie na długie trasy. Dlatego dostawy do punktów, jedna wspólna dostawa na adres i pojazdy bezemisyjne w centrach często obniżają zarówno koszt, jak i emisję.

Najczęstsze pytania

Czy ostatnia mila to zawsze dostawa do domu?

Nie. Obejmuje też dostawę do automatu paczkowego, punktu odbioru, biura lub sklepu stacjonarnego. Wspólne jest to, że kończy się w miejscu, w którym odbiorca przejmuje towar.

Dlaczego ostatnia mila kosztuje więcej niż transport między miastami?

W transporcie między sortowniami jeden pojazd wiezie wiele paczek jednym kursem. W rozwozie każda paczka wymaga osobnego zatrzymania, czasu kierowcy i dojazdu pod inny adres, dlatego koszt jednostkowy jest wyższy.

Jak zmniejszyć liczbę nieudanych dostaw?

Pomagają kompletne adresy, numer telefonu, powiadomienia o terminie, możliwość wyboru punktu odbioru oraz dostawa do automatu. Część przewoźników oferuje też ponowną dostawę w nowym terminie bez zwrotu do nadawcy.

Czy ostatnia mila dotyczy tylko e-commerce?

Najczęściej mówi się o niej w kontekście paczek ze sklepów, ale ten sam końcowy odcinek występuje przy dostawach dla gastronomii, aptek, handlu hurtowego czy budowlanego.

Na co uważać przy ocenie kosztu ostatniej mili

  • Porównuj stawki dla tych samych gabarytów i stref, bo cena zależy od rejonu dostawy.
  • Sprawdź, ile kosztuje druga próba doręczenia i zwrot nieodebranej paczki.
  • Policz koszt reklamacji z uszkodzeń i opóźnień, nie tylko stawkę z cennika.
  • Zmierz odsetek dostaw udanych za pierwszym razem i obserwuj go co miesiąc.

Czytaj dalej