Ostatnia mila: czym jest i dlaczego kosztuje najwięcej
Ostatnia mila to końcowy odcinek dostawy do odbiorcy. Jest krótki, a przypada na niego duża część kosztu całego transportu paczki.
Ostatnia mila (ang. last mile delivery) to końcowy etap dostawy: od ostatniego punktu przeładunku lub magazynu rejonowego do drzwi odbiorcy albo do punktu odbioru. Nazwa nie dotyczy dosłownie mili, odcinek może mieć od kilku do kilkudziesięciu kilometrów. Kosztuje najwięcej w przeliczeniu na kilometr, bo paczek jest wiele, a każda jedzie pod inny adres.
Gdzie dokładnie zaczyna się i kończy ostatnia mila
Przesyłka jedzie zwykle trzema odcinkami. Pierwszy to odbiór od nadawcy, drugi to przewóz między sortowniami, trzeci to rozwóz z lokalnego oddziału do odbiorców. Ostatni z nich nazywamy ostatnią milą. Zaczyna się, gdy paczka trafia na samochód dostawczy w oddziale, a kończy, gdy odbiorca ją przyjmie albo zostanie ona zostawiona w automacie lub punkcie.
Dla sklepu internetowego to ten fragment, który klient widzi: kurier dzwoni, paczka jest lub nie ma jej w domu, zamówienie przychodzi na czas albo z opóźnieniem. Jakość tego odcinka wpływa więc na oceny sklepu i liczbę reklamacji bardziej niż wcześniejsze etapy.
Dlaczego ostatnia mila jest droga
Przewóz długim odcinkiem, w którym jedna ciężarówka wiezie setki paczek między dwoma sortowniami, ma niski koszt na przesyłkę. Rozwóz wygląda inaczej: kurier na trasie robi kilkadziesiąt do kilkuset przystanków, a przy każdym zatrzymuje się, parkuje, szuka numeru domu, czasem czeka na odbiorcę. Większość kosztu to czas kierowcy, paliwo na krótkich odcinkach z postojami i samochód, który jedzie niemal pusty na końcu trasy.
Do tego dochodzi nieregularność. Rozwóz musi odbyć się codziennie, także gdy w danym rejonie paczek jest mało, a na wsi punktów dostawy jest mniej i leżą daleko od siebie. Koszt jednej dostawy na obszarze o małej gęstości zamieszkania jest wyższy niż w mieście z wielopiętrowymi blokami.
Skąd wynika koszt
Na cenę ostatniej mili składają się przede wszystkim czas kierowcy na przystanku, liczba przystanków na trasie, odległości między adresami i odsetek dostaw nieudanych. Same przejechane kilometry mają mniejsze znaczenie niż liczba zatrzymań.
Co najbardziej wydłuża i podnosi koszt
| Czynnik | Jak działa |
|---|---|
| Nieobecność odbiorcy | kurier wraca drugi raz albo zostawia awizo |
| Rozproszone adresy | długie dojazdy między przystankami, mniej paczek na kilometr |
| Korki i ograniczenia w centrach miast | dłuższy czas trasy, trudności z parkowaniem i strefy ograniczonego ruchu |
| Błędne lub niepełne adresy | szukanie, telefony, zwrot do nadawcy |
| Zwroty | dodatkowy odbiór i przewóz w drugą stronę |
| Wąskie okna dostaw | trasa nie może być ułożona w najkrótszy sposób |
| Gabaryt i waga | dłuższy rozładunek, czasem dwie osoby |
Najdroższa jest dostawa nieudana. Skoro kurier przejechał trasę, zatrzymał się i nie przekazał paczki, cały wysiłek trzeba powtórzyć. Dlatego operatorzy inwestują w powiadomienia o terminie dostawy, wybór miejsca odbioru i automaty.
Rozwiązania stosowane w ostatniej mili
- Automaty paczkowe i punkty odbioru, do których wiele paczek dowozi się jednym kursem. Szczegółowo opisujemy je w artykule o automatach paczkowych.
- Planowanie tras programem, który układa kolejność przystanków na podstawie adresów i okien czasowych.
- Powiadomienia SMS i e-mail z godzinnym oknem dostawy i możliwością zmiany miejsca.
- Małe magazyny w miastach, które skracają dojazd z centrum sortowania. O ich roli piszemy w tekście o magazynach miejskich.
- Rowery towarowe i pojazdy elektryczne w centrach miast, gdzie dojazd samochodem jest ograniczony.
- Dostawy w wybrane dni do wybranych rejonów, łączące zamówienia z jednej okolicy.
Co może zrobić sklep internetowy
Sklep ma ograniczony wpływ na trasę kuriera, ale może zmniejszyć liczbę nieudanych dostaw i obniżyć koszt. Warto proponować w koszyku kilka metod, w tym punkt odbioru, który zwykle kosztuje mniej. Dobrze działa walidacja adresu w formularzu, obowiązkowy numer telefonu i czytelne informacje o przewidywanym terminie.
Drugim obszarem jest negocjacja z przewoźnikiem. Stawka za dostawę zależy od wolumenu, wagi i gabarytu paczek, dlatego dobór firmy kurierskiej omawiamy osobno w poradniku jak wybrać firmę kurierską dla sklepu. Wpływ kosztów dostawy na całkowity rachunek logistyczny pokazuje też tekst o logistyce sklepu internetowego.
Ostatnia mila a ślad środowiskowy
Rozwóz paczek w miastach to ruch pojazdów dostawczych o niskim wypełnieniu i częstym postoju. Duża część emisji przypada na krótkie odcinki z zatrzymaniami, a nie na długie trasy. Dlatego dostawy do punktów, jedna wspólna dostawa na adres i pojazdy bezemisyjne w centrach często obniżają zarówno koszt, jak i emisję.
Najczęstsze pytania
Czy ostatnia mila to zawsze dostawa do domu?
Nie. Obejmuje też dostawę do automatu paczkowego, punktu odbioru, biura lub sklepu stacjonarnego. Wspólne jest to, że kończy się w miejscu, w którym odbiorca przejmuje towar.
Dlaczego ostatnia mila kosztuje więcej niż transport między miastami?
W transporcie między sortowniami jeden pojazd wiezie wiele paczek jednym kursem. W rozwozie każda paczka wymaga osobnego zatrzymania, czasu kierowcy i dojazdu pod inny adres, dlatego koszt jednostkowy jest wyższy.
Jak zmniejszyć liczbę nieudanych dostaw?
Pomagają kompletne adresy, numer telefonu, powiadomienia o terminie, możliwość wyboru punktu odbioru oraz dostawa do automatu. Część przewoźników oferuje też ponowną dostawę w nowym terminie bez zwrotu do nadawcy.
Czy ostatnia mila dotyczy tylko e-commerce?
Najczęściej mówi się o niej w kontekście paczek ze sklepów, ale ten sam końcowy odcinek występuje przy dostawach dla gastronomii, aptek, handlu hurtowego czy budowlanego.
Na co uważać przy ocenie kosztu ostatniej mili
- Porównuj stawki dla tych samych gabarytów i stref, bo cena zależy od rejonu dostawy.
- Sprawdź, ile kosztuje druga próba doręczenia i zwrot nieodebranej paczki.
- Policz koszt reklamacji z uszkodzeń i opóźnień, nie tylko stawkę z cennika.
- Zmierz odsetek dostaw udanych za pierwszym razem i obserwuj go co miesiąc.
Czytaj dalej
Automaty paczkowe w dostawach: jak działają i co dają sklepowi
Automat paczkowy przyjmuje wiele paczek jednym kursem, a klient odbiera je o dowolnej porze. Porównujemy go z kurierem i punktem odbioru pod kątem kosztów sklepu.
Obsługa zwrotów w sklepie: proces, koszty i magazyn
Zwrot to dodatkowy przewóz, praca magazynu i towar, który wraca do sprzedaży albo kończy w odpisie. Pokazujemy, jak ułożyć ten proces, żeby był tani i szybki.
Przesyłki paletowe i gabarytowe: jak je wysyłać ze sklepu
Meble, sprzęt, płytki czy opony nie pasują do standardowej paczki. Oto jak wybrać formę wysyłki, przygotować paletę i dogadać się z odbiorcą.


