E-commerce i fulfillment

Obsługa zwrotów w sklepie: proces, koszty i magazyn

Zwrot to dodatkowy przewóz, praca magazynu i towar, który wraca do sprzedaży albo kończy w odpisie. Pokazujemy, jak ułożyć ten proces, żeby był tani i szybki.

Redakcja Centrum Logistyki5 min czytania

Magazynier sprawdza zwrócony towar na stole kontroli, obok stos otwartych kartonów zwrotnych

Logistyka zwrotów to ciąg czynności od chwili, gdy klient zgłasza zwrot, do momentu, gdy towar wraca na półkę albo zostaje wycofany. Sprawny proces skraca czas, w którym zwrócony towar leży poza sprzedażą, i ogranicza koszt jednego zwrotu. Najwięcej da się ugrać na przyjęciu, kontroli i szybkiej decyzji, co dalej z produktem.

Etapy zwrotu od zgłoszenia do półki

Dobrze zaprojektowany proces ma stałe kroki, a każdy z nich ma właściciela i czas. Nawet mały sklep zyska na spisaniu go na jednej kartce.

  1. Zgłoszenie zwrotu: klient wypełnia formularz lub pisze do obsługi, a system nadaje numer zwrotu.
  2. Instrukcja i etykieta: klient dostaje informację, jak zapakować towar i jak go odesłać, często razem z etykietą kuriera.
  3. Transport: paczka wraca do magazynu przez kuriera, punkt albo automat.
  4. Przyjęcie: magazynier skanuje numer zwrotu i łączy paczkę z zamówieniem.
  5. Kontrola: sprawdza zgodność, kompletność i stan towaru.
  6. Decyzja: sprzedaż jako nowy, ponowne pakowanie, wyprzedaż jako towar z uszkodzonym opakowaniem, naprawa albo odpis.
  7. Księgowanie: zwrot pieniędzy, korekta stanu magazynu i dokument.

Zwrot pieniędzy to element, który klient widzi, więc warto zamknąć go w ustalonym terminie, bo opóźnienie najczęściej generuje kolejne wiadomości do sklepu. Terminy i zasady wynikają z przepisów o prawach konsumenta: odstąpić od umowy zawartej na odległość można w ciągu 14 dni bez podania przyczyny, a sprzedawca zwraca pieniądze niezwłocznie, najpóźniej w ciągu 14 dni od otrzymania oświadczenia o odstąpieniu. Może wstrzymać zwrot do czasu otrzymania towaru lub dowodu jego odesłania. Szczegóły sprawdzaj na stronie UOKiK.

Jak przyjąć zwrot w magazynie

Pierwszym wąskim gardłem jest identyfikacja. Paczka bez numeru zwrotu lub z innym towarem niż zgłoszony zatrzymuje całą kolejkę. Pomaga etykieta zwrotna z kodem, który magazynier skanuje, a system od razu pokazuje, co powinno być w środku.

Zwroty warto przyjmować w wydzielonej strefie, a nie na stole pakowania zamówień wychodzących. Dzięki temu nie mieszają się z towarem gotowym do wysyłki i łatwiej policzyć czas obsługi. Jeśli sklep korzysta z operatora, te zasady wchodzą do umowy, a zakres usług opisuje tekst o fulfillmencie.

Kontrola i decyzja o ponownej sprzedaży

Po rozpakowaniu towar trafia do jednej z kilku kategorii. Prosta tabela pomaga ujednolicić decyzje i uniknąć sporów w zespole.

Stan towaru Decyzja Co dzieje się z zapasem
Nieotwarty, kompletny powrót do sprzedaży jako nowy od razu na stan
Otwarty, kompletny, bez śladów używania nowe opakowanie lub etykieta, sprzedaż jako nowy po krótkiej obróbce
Z uszkodzonym opakowaniem sprzedaż w obniżonej cenie lub z oznaczeniem osobna lokalizacja
Z widocznymi śladami używania wycena obniżenia wartości, wyprzedaż albo odpis strefa decyzji
Uszkodzony reklamacja u dostawcy, naprawa albo utylizacja wyłączony ze sprzedaży

Warto ustalić pisemne kryteria z przykładami zdjęć, bo różne osoby oceniają stan inaczej. Przy odzieży to metki i zapachy, przy elektronice komplet akcesoriów i zabezpieczeń, przy kosmetykach zamknięcie i data ważności. Dla towarów z terminem przydatności trzeba też sprawdzić, czy po powrocie da się je jeszcze sprzedać.

Ile kosztuje zwrot

Na koszt składa się przewóz w obie strony, praca przy przyjęciu i kontroli, nowe opakowanie, zamrożony kapitał w czasie, gdy towar nie jest w sprzedaży, oraz ewentualny odpis. Przykład ilustracyjny: jeśli obsługa jednego zwrotu zajmuje kilka minut pracy magazyniera, to przy dużej liczbie zwrotów miesięcznie robi się z tego etat. Dlatego warto policzyć własny koszt na podstawie czasu mierzonego w magazynie, nie przyjmować wartości z cudzych raportów.

Drugą stroną jest transport. Odesłanie paczki to pełna usługa kuriera, często z mniejszym rabatem, bo zwroty są rozproszone. Rozważ punkt odbioru lub automat, który zwykle ma niższą stawkę i łączy paczki w jednym kursie: automaty paczkowe opisujemy w osobnym tekście. Całość kosztów przewozu na końcowym odcinku wyjaśnia artykuł o ostatniej mili.

Koszt nie kończy się na odesłaniu

Największa strata powstaje, gdy zwrócony towar leży tygodniami w pudle bez decyzji. Produkt sezonowy traci wartość, a klient czeka na pieniądze. Ustal maksymalny czas od przyjęcia do decyzji i mierz go.

Jak ograniczyć liczbę i koszt zwrotów

  • Opisy i zdjęcia zgodne z towarem oraz tabele rozmiarów, które zmniejszają zwroty z pomyłek.
  • Jasna instrukcja pakowania zwrotu i etykieta w paczce lub w mailu.
  • Pytanie o powód zwrotu w formularzu, z listą do wyboru, żeby można było analizować przyczyny.
  • Pakowanie wysyłek tak, by towar nie ulegał uszkodzeniom w drodze; zasady opisuje artykuł jak zapakować paczkę.
  • Osobna lokalizacja w magazynie dla towarów po zwrocie i regularny przegląd.

Wskaźniki do mierzenia

Czasod przyjęcia paczki do decyzji o towarze
Odsetekzwróconych towarów wracających do sprzedaży jako nowe
Kosztobsługi jednego zwrotu w złotych

Do tego dochodzą powody zwrotów, odsetek zwrotów na produkt i czas od zgłoszenia do wypłaty pieniędzy. Wskaźniki magazynowe opisujemy szerzej w tekście o wskaźnikach KPI w magazynie. Gdy któryś produkt ma wyraźnie wyższy odsetek zwrotów, to sygnał do poprawy opisu, a nie do zwiększania obsady magazynu.

Kto ponosi koszt odesłania

Zgodnie z ogólną zasadą to konsument pokrywa koszt odesłania towaru, chyba że sprzedawca zgodził się go ponieść albo nie poinformował klienta o tym obowiązku. Wielu sklepów dodaje bezpłatny zwrot jako element oferty, co zwiększa zaufanie, ale podnosi koszt logistyczny. Taką decyzję warto oprzeć na danych o odsetku zwrotów i marży, a nie na naśladowaniu konkurencji.

Szczyt zwrotów po sezonie

Po okresach wzmożonej sprzedaży zwroty wracają falą, a zespół ma w tym czasie nowe zamówienia. Warto zawczasu zaplanować dodatkowe miejsce na przyjęcie, osoby do kontroli i reguły priorytetów: najpierw towary o wysokiej rotacji, które szybko wrócą do sprzedaży. Przygotowanie do takiego szczytu opisuje tekst o logistyce Black Friday i świąt.

Lista kontrolna procesu zwrotów

  1. Formularz zwrotu i numer, który identyfikuje paczkę.
  2. Strefa przyjęcia zwrotów oddzielona od wysyłek.
  3. Pisemne kryteria oceny stanu towaru ze zdjęciami.
  4. Limit czasu na decyzję i na wypłatę pieniędzy.
  5. Osobna lokalizacja dla towarów do wyprzedaży i do odpisu.
  6. Miesięczny przegląd powodów zwrotów i kosztu jednego zwrotu.

Czytaj dalej