Logistyka sklepu internetowego: od zamówienia do doręczenia
Klient widzi tylko paczkę u drzwi, ale za nią stoi kilka etapów, które sklep musi zaplanować. Opisujemy je w kolejności, w jakiej przechodzi je zamówienie.
Logistyka sklepu internetowego to wszystkie procesy, które sprawiają, że towar z oferty trafia do klienta: zakup i przyjęcie towaru, magazynowanie, kompletacja, pakowanie, wysyłka, dostawa i obsługa zwrotów. Od innych form handlu różni ją duża liczba małych zamówień, krótki oczekiwany czas dostawy i wysoki udział zwrotów. Skutkuje to wysokim kosztem jednostkowym, który trzeba kontrolować już na etapie wyceny produktu.
Etapy jednego zamówienia
Zamówienie przechodzi przez stałą kolejność kroków, a każdy z nich ma swojego właściciela i wskaźnik. Poniższa tabela porządkuje całość.
| Etap | Co się dzieje | Typowy wskaźnik |
|---|---|---|
| Przyjęcie towaru | kontrola dostawy, wprowadzenie na stan | czas od rozładunku do dostępności |
| Magazynowanie | umieszczenie w lokalizacji, ochrona zapasu | zgodność stanów z systemem |
| Kompletacja | zebranie pozycji zamówienia | liczba pozycji na godzinę |
| Pakowanie | dobór kartonu, zabezpieczenie, etykieta | odsetek uszkodzeń |
| Wysyłka i dostawa | przekazanie przewoźnikowi, śledzenie | terminowość dostaw |
| Zwroty | odbiór, kontrola, ponowne wprowadzenie | czas powrotu towaru do sprzedaży |
Przyjęcie i magazynowanie
Błędy na początku ciągną się przez cały proces. Towar źle policzony lub źle zlokalizowany zniknie z oferty albo trafi do sprzedaży, choć go nie ma. Dlatego przyjęcie opiera się na sprawdzeniu dokumentów, ilości i stanu opakowań, jak w tekście o przyjęciu towaru do magazynu. Lokalizacje powinny być oznaczone tak, żeby każdy pracownik trafiał do tego samego miejsca, a stan w systemie zgadzał się z tym, co leży na regale. Przy kilkuset indeksach różnica kilku sztuk potrafi zablokować sprzedaż albo wygenerować zamówienia, których nie da się zrealizować.
Kompletacja i pakowanie
To najbardziej pracochłonna część. W sklepie o małym asortymencie zbiera się zamówienia pojedynczo, a przy większej liczbie zamówień opłaca się zbieranie seriami lub w strefach. Metody porównuje tekst o kompletacji zamówień. Przy pakowaniu kluczowe są dwie decyzje: jaki karton wybrać i jak zabezpieczyć towar. Za duży karton podnosi koszt przesyłki, a za mały zwiększa ryzyko uszkodzeń. Zasady omawiamy w tekście o pakowaniu paczki.
Wysyłka i ostatnia mila
Po spakowaniu paczka trafia do przewoźnika. Sklep wybiera między kurierami, automatami paczkowymi i punktami odbioru, a często oferuje klientowi kilka opcji. Ostatni odcinek jest najdroższy w przeliczeniu na kilometr, o czym piszemy w tekście o ostatniej mili. Klient oczekuje informacji o przesyłce i możliwości zmiany miejsca odbioru, więc sklep musi przekazywać numer śledzenia już w chwili nadania. Większe i cięższe towary jadą inaczej niż typowe paczki: wymagają palet, umówienia dostawy i często dwóch osób przy rozładunku, więc ich koszt trzeba pokazać klientowi przed złożeniem zamówienia.
Zwroty jako część procesu
W handlu internetowym zwrot nie jest wyjątkiem, tylko elementem modelu, szczególnie w odzieży i obuwiu. Konsument ma prawo odstąpić od umowy zawartej na odległość w ciągu 14 dni, co wynika z przepisów o prawach konsumenta. Dlatego w procesie od początku przewiduje się miejsce na odbiór, kontrolę stanu i decyzję, czy towar wraca do sprzedaży. Zasady i koszty opisujemy w tekście o obsłudze zwrotów.
Własna logistyka czy zewnętrzny operator
Sklep może prowadzić magazyn sam albo powierzyć go firmie zewnętrznej. Model wyboru zależy od liczby zamówień, charakteru asortymentu i możliwości zespołu. Zewnętrzna obsługa zdejmuje z właściciela zadania operacyjne, ale wymaga sprawnej wymiany danych i jasnych umów. Szczegóły usługi opisujemy w osobnym tekście o fulfillmencie.
Gdzie sklep najczęściej traci pieniądze
Koszty logistyki e-commerce rzadko wynikają z jednego dużego błędu. Częściej to suma drobnych strat: zbyt duże kartony, ponowne wysyłki po błędnym adresie, towar uszkodzony w transporcie, zwroty przyjmowane bez kontroli i długi czas, w którym zwrócony produkt leży poza sprzedażą. Każda z tych pozycji da się zmierzyć, jeśli sklep zbiera dane z magazynu i od przewoźnika.
Planowanie zapasów i szczyty sprzedaży
Logistyka sklepu zaczyna się wcześniej niż zamówienie, bo od ilości towaru na stanie zależy, czy da się je zrealizować. Zbyt mały zapas oznacza braki i utratę sprzedaży, zbyt duży zamraża pieniądze i zajmuje miejsce. Dlatego sklepy śledzą rotację, czyli czas, w jakim produkt sprzedaje się i jest uzupełniany, oraz planują zakupy z uwzględnieniem terminu dostawy od dostawcy.
Szczególnie wrażliwe są okresy wzmożonej sprzedaży, kiedy liczba zamówień w jednym dniu wielokrotnie przekracza zwykłą. Wymaga to dodatkowych rąk do pracy, zapasu opakowań i wcześniejszego ustalenia z przewoźnikiem, ile paczek odbierze. Przygotowanie opisujemy w tekście o logistyce na Black Friday i w święta.
Jak ułożyć wskaźniki
Żeby logistyka nie była czarną skrzynką, wystarczy kilka mierników liczonych co tydzień:
- czas od złożenia zamówienia do nadania paczki,
- odsetek zamówień wysłanych w terminie obiecanym klientowi,
- koszt obsługi i wysyłki jednego zamówienia,
- odsetek uszkodzeń i reklamacji dotyczących dostawy,
- odsetek zwrotów i czas ich obsługi.
Takie zestawienie pokazuje, w którym miejscu proces traci czas lub pieniądze, i pozwala podjąć decyzję o zmianie przewoźnika, opakowania albo organizacji magazynu.
Czytaj dalej
Automaty paczkowe w dostawach: jak działają i co dają sklepowi
Automat paczkowy przyjmuje wiele paczek jednym kursem, a klient odbiera je o dowolnej porze. Porównujemy go z kurierem i punktem odbioru pod kątem kosztów sklepu.
Obsługa zwrotów w sklepie: proces, koszty i magazyn
Zwrot to dodatkowy przewóz, praca magazynu i towar, który wraca do sprzedaży albo kończy w odpisie. Pokazujemy, jak ułożyć ten proces, żeby był tani i szybki.
Ostatnia mila: czym jest i dlaczego kosztuje najwięcej
Ostatnia mila to końcowy odcinek dostawy do odbiorcy. Jest krótki, a przypada na niego duża część kosztu całego transportu paczki.


