E-commerce i fulfillment

Logistyka sklepu internetowego: od zamówienia do doręczenia

Klient widzi tylko paczkę u drzwi, ale za nią stoi kilka etapów, które sklep musi zaplanować. Opisujemy je w kolejności, w jakiej przechodzi je zamówienie.

Redakcja Centrum Logistyki4 min czytania

Paczki sklepu internetowego na przenośniku w magazynie i kurier ładujący je do samochodu

Logistyka sklepu internetowego to wszystkie procesy, które sprawiają, że towar z oferty trafia do klienta: zakup i przyjęcie towaru, magazynowanie, kompletacja, pakowanie, wysyłka, dostawa i obsługa zwrotów. Od innych form handlu różni ją duża liczba małych zamówień, krótki oczekiwany czas dostawy i wysoki udział zwrotów. Skutkuje to wysokim kosztem jednostkowym, który trzeba kontrolować już na etapie wyceny produktu.

Etapy jednego zamówienia

Zamówienie przechodzi przez stałą kolejność kroków, a każdy z nich ma swojego właściciela i wskaźnik. Poniższa tabela porządkuje całość.

Etap Co się dzieje Typowy wskaźnik
Przyjęcie towaru kontrola dostawy, wprowadzenie na stan czas od rozładunku do dostępności
Magazynowanie umieszczenie w lokalizacji, ochrona zapasu zgodność stanów z systemem
Kompletacja zebranie pozycji zamówienia liczba pozycji na godzinę
Pakowanie dobór kartonu, zabezpieczenie, etykieta odsetek uszkodzeń
Wysyłka i dostawa przekazanie przewoźnikowi, śledzenie terminowość dostaw
Zwroty odbiór, kontrola, ponowne wprowadzenie czas powrotu towaru do sprzedaży

Przyjęcie i magazynowanie

Błędy na początku ciągną się przez cały proces. Towar źle policzony lub źle zlokalizowany zniknie z oferty albo trafi do sprzedaży, choć go nie ma. Dlatego przyjęcie opiera się na sprawdzeniu dokumentów, ilości i stanu opakowań, jak w tekście o przyjęciu towaru do magazynu. Lokalizacje powinny być oznaczone tak, żeby każdy pracownik trafiał do tego samego miejsca, a stan w systemie zgadzał się z tym, co leży na regale. Przy kilkuset indeksach różnica kilku sztuk potrafi zablokować sprzedaż albo wygenerować zamówienia, których nie da się zrealizować.

Kompletacja i pakowanie

To najbardziej pracochłonna część. W sklepie o małym asortymencie zbiera się zamówienia pojedynczo, a przy większej liczbie zamówień opłaca się zbieranie seriami lub w strefach. Metody porównuje tekst o kompletacji zamówień. Przy pakowaniu kluczowe są dwie decyzje: jaki karton wybrać i jak zabezpieczyć towar. Za duży karton podnosi koszt przesyłki, a za mały zwiększa ryzyko uszkodzeń. Zasady omawiamy w tekście o pakowaniu paczki.

6głównych etapów, które przechodzi zamówienie
1zamówienie to zwykle kilka pozycji, a nie jedna sztuka
2kierunki ruchu towaru: do klienta i z powrotem

Wysyłka i ostatnia mila

Po spakowaniu paczka trafia do przewoźnika. Sklep wybiera między kurierami, automatami paczkowymi i punktami odbioru, a często oferuje klientowi kilka opcji. Ostatni odcinek jest najdroższy w przeliczeniu na kilometr, o czym piszemy w tekście o ostatniej mili. Klient oczekuje informacji o przesyłce i możliwości zmiany miejsca odbioru, więc sklep musi przekazywać numer śledzenia już w chwili nadania. Większe i cięższe towary jadą inaczej niż typowe paczki: wymagają palet, umówienia dostawy i często dwóch osób przy rozładunku, więc ich koszt trzeba pokazać klientowi przed złożeniem zamówienia.

Zwroty jako część procesu

W handlu internetowym zwrot nie jest wyjątkiem, tylko elementem modelu, szczególnie w odzieży i obuwiu. Konsument ma prawo odstąpić od umowy zawartej na odległość w ciągu 14 dni, co wynika z przepisów o prawach konsumenta. Dlatego w procesie od początku przewiduje się miejsce na odbiór, kontrolę stanu i decyzję, czy towar wraca do sprzedaży. Zasady i koszty opisujemy w tekście o obsłudze zwrotów.

Własna logistyka czy zewnętrzny operator

Sklep może prowadzić magazyn sam albo powierzyć go firmie zewnętrznej. Model wyboru zależy od liczby zamówień, charakteru asortymentu i możliwości zespołu. Zewnętrzna obsługa zdejmuje z właściciela zadania operacyjne, ale wymaga sprawnej wymiany danych i jasnych umów. Szczegóły usługi opisujemy w osobnym tekście o fulfillmencie.

Gdzie sklep najczęściej traci pieniądze

Koszty logistyki e-commerce rzadko wynikają z jednego dużego błędu. Częściej to suma drobnych strat: zbyt duże kartony, ponowne wysyłki po błędnym adresie, towar uszkodzony w transporcie, zwroty przyjmowane bez kontroli i długi czas, w którym zwrócony produkt leży poza sprzedażą. Każda z tych pozycji da się zmierzyć, jeśli sklep zbiera dane z magazynu i od przewoźnika.

Planowanie zapasów i szczyty sprzedaży

Logistyka sklepu zaczyna się wcześniej niż zamówienie, bo od ilości towaru na stanie zależy, czy da się je zrealizować. Zbyt mały zapas oznacza braki i utratę sprzedaży, zbyt duży zamraża pieniądze i zajmuje miejsce. Dlatego sklepy śledzą rotację, czyli czas, w jakim produkt sprzedaje się i jest uzupełniany, oraz planują zakupy z uwzględnieniem terminu dostawy od dostawcy.

Szczególnie wrażliwe są okresy wzmożonej sprzedaży, kiedy liczba zamówień w jednym dniu wielokrotnie przekracza zwykłą. Wymaga to dodatkowych rąk do pracy, zapasu opakowań i wcześniejszego ustalenia z przewoźnikiem, ile paczek odbierze. Przygotowanie opisujemy w tekście o logistyce na Black Friday i w święta.

Jak ułożyć wskaźniki

Żeby logistyka nie była czarną skrzynką, wystarczy kilka mierników liczonych co tydzień:

  • czas od złożenia zamówienia do nadania paczki,
  • odsetek zamówień wysłanych w terminie obiecanym klientowi,
  • koszt obsługi i wysyłki jednego zamówienia,
  • odsetek uszkodzeń i reklamacji dotyczących dostawy,
  • odsetek zwrotów i czas ich obsługi.

Takie zestawienie pokazuje, w którym miejscu proces traci czas lub pieniądze, i pozwala podjąć decyzję o zmianie przewoźnika, opakowania albo organizacji magazynu.

Czytaj dalej