Magazynowanie

Cross docking: na czym polega i kiedy się opłaca

Cross docking to przeładunek towaru bez składowania. Sprawdź, jak działa, czym różnią się jego odmiany i kiedy zastosowanie ma sens.

Redakcja Centrum Logistyki4 min czytania

Palety przeładowywane z naczepy na naczepę przez terminal z wieloma bramami rozładunkowymi

Cross docking, czyli przeładunek bez składowania, to model pracy, w którym towar przyjęty od dostawcy trafia od razu na wyjście do odbiorcy, bez odkładania go na regał. Pomija się najdłuższy i najbardziej kosztowny etap magazynowy, czyli składowanie. W magazynie spędza on zwykle od kilku godzin do jednego dnia. Rozwiązanie jest popularne w dystrybucji spożywczej, handlu detalicznym i w sieciach przesyłek, ale działa tylko wtedy, gdy wszystko jest dokładnie zaplanowane z wyprzedzeniem.

Jak wygląda przepływ

  1. Dostawcy awizują dostawy na konkretne okna czasowe.
  2. Po rozładunku towar jest sprawdzany, skanowany i przypisywany do odbiorcy lub trasy.
  3. Palety lub kartony przechodzą przez strefę przeładunkową do właściwej bramy.
  4. Towar jest ładowany na pojazd, który wyjeżdża do odbiorców.

Cały proces opiera się na informacji: system wie, co przyjedzie, i z góry wskazuje, dokąd trafi każda paleta. Bez wcześniejszych danych o zamówieniach odbiorców cross docking zamieni się w zwykłe, nieplanowane składowanie na podłodze.

Odmiany cross dockingu

Odmiana Na czym polega Przykład użycia
Przeładunek całych palet paleta przechodzi z dostawy na wysyłkę bez zmian dystrybucja dla sklepów sieci, jednolite palety
Z rozdziałem (break-bulk) paleta od dostawcy jest dzielona na mniejsze porcje dla różnych odbiorców zaopatrzenie wielu punktów małymi ilościami
Z kompletacją (consolidation) towar od wielu dostawców łączony jest w jedną dostawę dla odbiorcy zamówienia z wielu źródeł jadące razem

W praktyce spotyka się też mieszankę, gdzie część towaru jest przeładowywana od razu, a reszta wchodzi na regały. Dla procesów z częścią kompletacji ważna jest metoda zbierania, opisana w tekście o kompletacji zamówień.

Kiedy cross docking się opłaca

  • towar szybko rotuje i jest przewidywalny, a odbiorca z góry wskazany,
  • towar szybko się psuje i nie powinien leżeć na składzie,
  • dostawy są regularne i punktualne, a okna rozładunku dotrzymywane,
  • dostawcy i odbiorcy wymieniają dane elektronicznie,
  • wolumen jest na tyle duży, że sortowanie ma sens, a pojazdy są dobrze załadowane.

Efektem jest krótszy czas obsługi i mniejsze koszty magazynowania, a także mniejsze wymagania co do powierzchni składowej. Nie znika natomiast praca przeładunkowa, więc oszczędność dotyczy głównie składowania, nie ludzi.

Ograniczenia i ryzyka

Cross docking jest wrażliwy na opóźnienia. Spóźniona dostawa blokuje wysyłkę, a trzeba utrzymać załogę i bramy w gotowości. Potrzebny jest też duży plac manewrowy i wiele bram, bo auta muszą przyjeżdżać niemal jednocześnie. Dobrym pomysłem jest bufor: mała strefa na towar, który przyjechał wcześniej lub nie ma jeszcze przypisanego odbiorcy.

Czy to dla Twojej firmy

Jeśli większość towaru i tak leży na regałach tygodniami, cross docking nie rozwiąże problemu, bo nie ma przepływu do przyspieszenia. Zacznij od policzenia, jaka część wolumenu rotuje w kilka dni. To ona jest kandydatem do przeładunku bezpośredniego, reszta zostaje w składowaniu.

Wymagania wobec magazynu i ludzi

Obiekt przeznaczony do przeładunku ma inny układ niż klasyczny magazyn. Zamiast głębokich regałów potrzebna jest szeroka strefa przeładunkowa i dużo bram po obu stronach, tak by towar szedł prostą linią od wejścia do wyjścia. Najlepiej, gdy droga wózka od rozładunku do właściwej bramy jest krótka i nie krzyżuje się z innymi trasami. Pracownicy powinni znać oznaczenia bram i umieć czytać etykiety kierunkowe, a kierownik zmiany musi na bieżąco reagować na opóźnienia dostaw i zmiany w planie.

Cross docking a koszt magazynowania

Przeładunek ogranicza koszty miejsca, kapitału zamrożonego w zapasach i ryzyka zniszczenia towaru. Dolicza natomiast wymagania wobec koordynacji i systemów IT. Rachunek warto zrobić na jednostce, którą liczysz w magazynie, czyli koszcie obsługi palety, porównując wariant ze składowaniem i bez niego. Składniki kosztów omawia tekst o koszcie magazynowania.

Cross docking a praca z przewoźnikami

Przeładunek bezpośredni zmienia rolę transportu. Auta dostawcze muszą przyjeżdżać w ustalonych oknach, a pojazdy odbierające są podstawiane wtedy, gdy towar jest gotowy. Bardzo pomaga stały rozkład tras i stałe przypisanie bram do kierunków. Pozwala to ładować pojazd stopniowo, w miarę napływu palet, zamiast czekać na komplet. Przy niepełnych ładunkach warto zdecydować, czy auto wyjeżdża z tym, co jest, czy czeka na kolejną dostawę, bo każda z opcji ma swój koszt. Zwykle ustala się maksymalny czas oczekiwania i trzyma się go konsekwentnie.

Co przygotować przed wdrożeniem

  1. Wybierz grupę towarów i odbiorców, z którymi zaczniesz próbę.
  2. Ustal okna dostaw i zasady kar za spóźnienia z dostawcami.
  3. Wprowadź jednolite etykiety i skanowanie przy rozładunku.
  4. Wyznacz strefę buforową i oznacz bramy według tras.
  5. Zmierz czas pobytu towaru w magazynie przed zmianą i po niej.

Cross docking zwykle działa najlepiej w sieci obiektów z jednym systemem, ale pojedynczy magazyn może zacząć od jednej trasy. Od strony procesów wpisuje się w ogólny przepływ opisany w artykule o procesach magazynowych.

Czytaj dalej