Automatyzacja w przemyśle

System MES: czym się różni od ERP i WMS

MES zarządza tym, co dzieje się na hali tu i teraz. Wyjaśniamy, czym różni się od ERP i WMS i jak te trzy systemy się uzupełniają.

Redakcja Centrum Logistyki4 min czytania

Kierownik zmiany przy ekranie z podglądem zleceń i stanu maszyn na hali produkcyjnej

MES (Manufacturing Execution System) to system do prowadzenia i nadzorowania produkcji w czasie rzeczywistym. Przyjmuje zlecenia produkcyjne z planu, rozdziela je na maszyny i stanowiska, zbiera dane o tym, co faktycznie się dzieje, i na bieżąco porównuje wykonanie z planem. ERP odpowiada za finanse i planowanie zasobów całej firmy, a WMS za magazyn. MES leży pomiędzy nimi i zajmuje się samą halą, czyli tym, co wydarza się na linii w tej godzinie.

Do czego służy MES

Najważniejsze funkcje to harmonogramowanie szczegółowe zleceń na poszczególne maszyny, śledzenie postępu i przestojów, rejestracja zużycia materiałów, kontrola jakości oraz identyfikowalność partii. Operator widzi na ekranie, co ma wykonać, a system rejestruje ilość sztuk dobrych, braków i czas pracy. Kierownik zmiany ma pod ręką wskaźniki, takie jak wydajność, dostępność maszyn i jakość, które razem składają się na popularny wskaźnik OEE.

Ważna jest też identyfikowalność. Jeżeli klient zgłosi wadę, MES pozwala ustalić, z jakiej partii materiału, na której maszynie i przez którego operatora wyrób został wykonany. W branżach spożywczej, motoryzacyjnej i farmaceutycznej to często wymóg, a nie tylko wygoda.

Trzy systemy obok siebie

Cecha ERP MES WMS
Zakres cała firma: finanse, sprzedaż, zakupy, planowanie produkcja na hali magazyn i ruchy towaru
Skala czasu dni, tygodnie, miesiące minuty i godziny minuty i godziny
Główne dane zamówienia, koszty, stany ogólne zlecenia, czasy, braki, partie lokalizacje, ilości, ruchy palet
Użytkownicy księgowość, planiści, handlowcy operatorzy, kierownicy zmian, technolodzy magazynierzy, kierownik magazynu
Typowy wynik plan produkcji, rozliczenie kosztów wykonane zlecenie, wskaźniki OEE skompletowane i wysłane zamówienie

Jak systemy ze sobą współpracują

Przepływ wygląda zwykle tak. ERP tworzy zlecenie produkcyjne z zapotrzebowaniem na materiały i przekazuje je do MES. MES układa kolejność na maszynach i zgłasza do WMS potrzebę pobrania materiałów z magazynu. WMS wydaje towar, a po jego zużyciu MES odsyła do ERP informację o wykonaniu. Gotowy wyrób wraca do WMS jako przyjęcie z produkcji, a ERP rozlicza koszt. Granice bywają płynne: część producentów łączy kilka funkcji w jednym pakiecie.

Różnice między ERP a WMS opisaliśmy w tekście o wyborze WMS lub modułu magazynowego w ERP. Szczegóły o systemie magazynowym znajdziesz w artykule o wdrożeniu WMS.

Najczęstsza pomyłka

Firmy kupują MES, żeby rozwiązać problem planowania, który leży w ERP, albo rozbudowują ERP, żeby zbierać dane z maszyn. MES nie zastąpi dobrego planu, a ERP rzadko ma wystarczająco szybkie i szczegółowe dane z hali. Zacznij od określenia, jakiej informacji brakuje i na jakim poziomie.

Wdrożenie krok po kroku

  1. Opisz procesy: jak dziś rejestrujesz zlecenia, przestoje i braki. Często okazuje się, że robi się to na kartkach lub w arkuszach.
  2. Ustal, które maszyny można połączyć z systemem. Starsze urządzenia wymagają dodatkowych czujników lub bramek.
  3. Wybierz zakres pilotażu: jedna linia lub jeden wydział, a nie cały zakład.
  4. Zaplanuj integrację z ERP i WMS, w tym słowniki, symbole towarów i statusy zleceń.
  5. Przeszkol operatorów i pokaż im korzyść: mniej papierów, jasne polecenia, szybsze rozliczenie.
  6. Po uruchomieniu mierz, czy dane są kompletne. Najgorszym wrogiem MES jest niedokładne rejestrowanie przestojów.

MES a dalsza automatyzacja

System MES jest jednym z elementów opisywanych pod hasłem Przemysłu 4.0. Gdy dane z hali są wiarygodne, można na nich budować kolejne warstwy: prognozowanie awarii, automatyczne planowanie czy dostęp do danych z czujników opisanych w tekście o IoT w logistyce. Bez nich takie projekty zwykle tracą sens, bo algorytm uczy się na niewłaściwych liczbach.

Z perspektywy logistyki ważne jest też to, że MES zasila magazyn informacją o planowanych zapotrzebowaniach na materiał, co pozwala dostarczać komponenty do linii we właściwej kolejności i ilości.

Wskaźniki, które dostarcza MES

Najczęściej liczonym wskaźnikiem jest OEE, czyli ogólna efektywność wyposażenia. Wyraża się go jako iloczyn trzech składników: dostępności maszyny, wydajności względem tempa nominalnego i jakości, czyli udziału sztuk dobrych. Przykład: dostępność 90%, wydajność 85% i jakość 98% dają OEE około 75%. Taka liczba pozwala porównać linie i zmiany, a rozbicie na składniki mówi, czy trzeba walczyć z przestojami, spowolnieniami czy brakami.

Dodatkowo MES dostarcza informację o czasach przezbrojeń, zużyciu materiałów i opóźnieniach względem planu. Dla logistyki są to dane o tym, kiedy i jakie komponenty muszą dojechać do linii oraz kiedy gotowy wyrób będzie czekał na odbiór.

Lista kontrolna przed wyborem systemu

  • Wiesz, które maszyny i stanowiska obejmie pierwszy etap.
  • Określiłeś, jakie dane z hali są potrzebne i jak często.
  • Sprawdziłeś, czy dostawca ma gotowe połączenia z Twoim ERP i WMS.
  • Ustaliłeś, kto po stronie firmy odpowiada za słowniki i porządek w danych.
  • Masz plan na okres przejściowy, w którym część zleceń prowadzona jest na papierze.

Czytaj dalej