Automatyzacja w przemyśle

Przenośniki taśmowe i rolkowe w magazynie: rodzaje i dobór

Taśma nadaje się do worków i luźnych paczek, rolki do kartonów i palet. Sprawdź, czym różnią się przenośniki i jak dobrać je do swojego towaru.

Redakcja Centrum Logistyki5 min czytania

Linia przenośników rolkowych z kartonami w hali magazynowej obok stanowisk kompletacji

Przenośniki taśmowe i rolkowe to dwa najczęstsze sposoby przemieszczania towaru w magazynie bez udziału wózka i człowieka. Taśma dobrze radzi sobie z towarem o nieregularnym spodzie: workami, torbami, paczkami w folii. Rolki są lepsze dla kartonów, pojemników i palet, które mają sztywną, płaską podstawę. O wyborze decydują więc przede wszystkim kształt opakowania, masa sztuki i to, czy przenośnik ma tylko transportować, czy także gromadzić i rozdzielać przesyłki.

Różnice w budowie i zasadzie działania

Przenośnik taśmowy ma pętlę taśmy napędzanej bębnem. Towar leży na całej jej powierzchni, więc nacisk rozkłada się równomiernie, a przesyłka nie przewraca się na stykach. Taśma może pracować po łuku, pod kątem i w pochyleniu, o ile powierzchnia ma odpowiednią przyczepność.

Przenośnik rolkowy składa się z rolek osadzonych w ramie. Rolki mogą się obracać swobodnie, wtedy towar przesuwa się siłą grawitacji na lekko nachylonym torze albo popychany ręcznie. Mogą też mieć napęd: pas lub łańcuch przenosi ruch na kolejne rolki albo każda rolka ma własny silnik wbudowany w rurę.

Cecha Przenośnik taśmowy Przenośnik rolkowy
Typowy towar worki, torby, luźne paczki, towar w folii kartony, pojemniki, tacki, palety
Wymagania wobec spodu niewielkie, może być miękki lub nierówny płaski i sztywny, kilka rolek pod sztuką
Pochylenie toru możliwe, zależy od przyczepności taśmy ograniczone, zwykle poziomo lub z lekkim spadkiem
Gromadzenie towaru słabe, sztuki przesuwają się razem z taśmą dobre, strefy akumulacji zatrzymują sztuki bez nacisku
Hałas i zużycie cichy, zużywa się taśma głośniejszy przy łańcuchach, zużywają się łożyska
Rozbudowa o rozjazdy wymaga dodatkowych mechanizmów łatwa, są gotowe moduły łuków i odgałęzień

Kiedy taśma, a kiedy rolki

Taśma wygrywa tam, gdzie towar nie ma równego dna. Worek z granulatem na rolkach wpadałby między nie i blokował tor, a na taśmie jedzie bez problemu. Podobnie z paczkami w workach foliowych, które są miękkie i przesuwają się po rolkach nierówno. Taśma jest też dobrym wyborem przy wznoszeniu towaru na antresolę lub podestu, o ile kąt nie przekracza możliwości danej okładziny.

Rolki sprawdzają się w centrach dystrybucji, gdzie stały strumień kartonów trafia do stref kompletacji i pakowania. Strefy akumulacji pozwalają zatrzymać kilka kartonów przed stanowiskiem, a następnie wypuścić je pojedynczo. To ogranicza kolizje i pozwala sterować rytmem pracy. Przenośniki rolkowe są też standardem przy paletach: łączą stanowisko paletyzacji z owijarką i wyjściem na rampę, co opisujemy w tekście o automatyzacji pakowania.

Przenośnik grawitacyjny jako tani wariant

Rolki bez napędu kosztują znacznie mniej niż napędzane i nie zużywają energii. Wystarczą na krótkich odcinkach, np. na stole pakowania lub przy rampie, gdzie kartony przesuwa człowiek. Przy dłuższych torach trzeba pilnować spadku: za mały zatrzyma towar, za duży rozpędzi go do uderzenia w ogranicznik. Dlatego grawitacja zwykle służy do prostych odcinków, a nie do ciągów łączących kilka stref hali.

Parametry, które trzeba policzyć przed zakupem

  1. Wymiary i masa największej oraz najmniejszej sztuki, jaka ma jechać po torze. Najmniejsza decyduje o rozstawie rolek, największa o szerokości i nośności.
  2. Rodzaj dna: karton, plastikowy pojemnik, drewniana paleta z deskami, worek. Od tego zależy wybór między taśmą a rolkami.
  3. Przepustowość w sztukach na godzinę w szczycie, nie w średniej dobowej.
  4. Prędkość transportu i odstępy między sztukami, tak by sterowanie zdążyło je zatrzymać lub skierować.
  5. Warunki w hali: temperatura, wilgotność, kurz. W chłodni zmieniają się smary i okładzina taśmy.
  6. Sposób zasilania i sterowania, w tym rozmowa ze sterowaniem automatyką magazynu.

Rozstaw rolek a najmniejszy karton

Zasada podręcznikowa: pod najkrótszym elementem muszą znajdować się co najmniej trzy rolki. Przy dwóch sztuka może się zakleszczyć albo przechylić w momencie przejścia między napędzanymi odcinkami. Gdy w ciągu jadą i małe pudełka, i duże kartony, to najmniejsze wyznacza podziałkę rolek.

Przykładowy dobór dla dwóch magazynów

Przykład jawnie uproszczony. Sklep internetowy z odzieżą wysyła paczki w kartonach i foliopakach. Karton jedzie po rolkach, a foliopaki po taśmie, bo miękka sztuka wpada między rolki. Obie linie schodzą się przed sorterem. Drugi przykład: hurtownia chemii budowlanej obsługuje worki i wiadra. Tam podstawą jest taśma na odcinku od rampy do strefy składowania, a rolki pojawiają się dopiero przy paletach opuszczających owijarkę. W obu przypadkach o układzie decyduje towar, nie zwyczaj dostawcy.

Przy modernizacji istniejącego magazynu sprawdź też, czy przenośnik nie przetnie dróg wózków. Przejście wymaga wtedy tunelu, mostka lub odcinka podnoszonego, co dodaje koszt i trzeba go uwzględnić w wycenie.

Łączenie przenośników z sorterem i resztą linii

Pojedynczy odcinek rzadko jest całym rozwiązaniem. Zwykle przenośniki tworzą sieć: zbierają towar z kompletacji, wiozą go do stref pakowania, a potem do sortera, który rozdziela przesyłki według kierunków. O jego zasadzie działania piszemy w tekście o sorterach w magazynie. Na styku przenośnika i sortera najczęściej pojawiają się wąskie gardła, bo oba urządzenia mają inne prędkości i inne wymagania wobec odstępów.

W magazynach, gdzie towar jest przywożony przez roboty lub wózki, przenośnik pełni rolę bufora: odbiera przesyłki z pojazdu i podaje je do stanowiska. Dobrze to widać w rozwiązaniach opisanych w artykule o magazynach automatycznych.

Bezpieczeństwo i utrzymanie ruchu

Przenośniki mają punkty ryzyka: miejsca wciągania między rolkę a ramę, bębny napędowe, pasy i łańcuchy. Osłony, wyłączniki linkowe i bariery fotoelektryczne to wyposażenie standardowe, a nie opcja. Przy przejściach dla pieszych montuje się mostki lub odcinki unoszone. Dostawca powinien podać, jakim normom odpowiada urządzenie, a jego dokumentację trzeba przechować do przeglądów.

Codzienna obsługa jest prosta. Taśmę sprawdza się pod kątem zbiegania na bok i uszkodzeń krawędzi, rolki pod kątem głośnej pracy i zacinania, a napędy pod kątem temperatury. Prowadzenie krótkiego dziennika usterek pokazuje, które odcinki przestają nadążać za rosnącym ruchem.

Lista kontrolna przed rozmową z dostawcą

  • Masz wymiary i masę najmniejszej i największej sztuki.
  • Wiesz, jaki jest szczyt godzinowy i ile wzrośnie w ciągu najbliższych lat.
  • Znasz rodzaj spodu towaru i wiesz, czy będzie jechał w pojemnikach.
  • Określiłeś miejsca zbierania, rozdzielania i gromadzenia sztuk.
  • Uwzględniłeś przejścia dla ludzi i drogi wózków przecinające tor.
  • Zapytałeś o dostępność części i czas serwisu.

Czytaj dalej

Automatyzacja w przemyśle

System MES: czym się różni od ERP i WMS

MES zarządza tym, co dzieje się na hali tu i teraz. Wyjaśniamy, czym różni się od ERP i WMS i jak te trzy systemy się uzupełniają.

4 min czytania