Przenośniki taśmowe i rolkowe w magazynie: rodzaje i dobór
Taśma nadaje się do worków i luźnych paczek, rolki do kartonów i palet. Sprawdź, czym różnią się przenośniki i jak dobrać je do swojego towaru.
Przenośniki taśmowe i rolkowe to dwa najczęstsze sposoby przemieszczania towaru w magazynie bez udziału wózka i człowieka. Taśma dobrze radzi sobie z towarem o nieregularnym spodzie: workami, torbami, paczkami w folii. Rolki są lepsze dla kartonów, pojemników i palet, które mają sztywną, płaską podstawę. O wyborze decydują więc przede wszystkim kształt opakowania, masa sztuki i to, czy przenośnik ma tylko transportować, czy także gromadzić i rozdzielać przesyłki.
Różnice w budowie i zasadzie działania
Przenośnik taśmowy ma pętlę taśmy napędzanej bębnem. Towar leży na całej jej powierzchni, więc nacisk rozkłada się równomiernie, a przesyłka nie przewraca się na stykach. Taśma może pracować po łuku, pod kątem i w pochyleniu, o ile powierzchnia ma odpowiednią przyczepność.
Przenośnik rolkowy składa się z rolek osadzonych w ramie. Rolki mogą się obracać swobodnie, wtedy towar przesuwa się siłą grawitacji na lekko nachylonym torze albo popychany ręcznie. Mogą też mieć napęd: pas lub łańcuch przenosi ruch na kolejne rolki albo każda rolka ma własny silnik wbudowany w rurę.
| Cecha | Przenośnik taśmowy | Przenośnik rolkowy |
|---|---|---|
| Typowy towar | worki, torby, luźne paczki, towar w folii | kartony, pojemniki, tacki, palety |
| Wymagania wobec spodu | niewielkie, może być miękki lub nierówny | płaski i sztywny, kilka rolek pod sztuką |
| Pochylenie toru | możliwe, zależy od przyczepności taśmy | ograniczone, zwykle poziomo lub z lekkim spadkiem |
| Gromadzenie towaru | słabe, sztuki przesuwają się razem z taśmą | dobre, strefy akumulacji zatrzymują sztuki bez nacisku |
| Hałas i zużycie | cichy, zużywa się taśma | głośniejszy przy łańcuchach, zużywają się łożyska |
| Rozbudowa o rozjazdy | wymaga dodatkowych mechanizmów | łatwa, są gotowe moduły łuków i odgałęzień |
Kiedy taśma, a kiedy rolki
Taśma wygrywa tam, gdzie towar nie ma równego dna. Worek z granulatem na rolkach wpadałby między nie i blokował tor, a na taśmie jedzie bez problemu. Podobnie z paczkami w workach foliowych, które są miękkie i przesuwają się po rolkach nierówno. Taśma jest też dobrym wyborem przy wznoszeniu towaru na antresolę lub podestu, o ile kąt nie przekracza możliwości danej okładziny.
Rolki sprawdzają się w centrach dystrybucji, gdzie stały strumień kartonów trafia do stref kompletacji i pakowania. Strefy akumulacji pozwalają zatrzymać kilka kartonów przed stanowiskiem, a następnie wypuścić je pojedynczo. To ogranicza kolizje i pozwala sterować rytmem pracy. Przenośniki rolkowe są też standardem przy paletach: łączą stanowisko paletyzacji z owijarką i wyjściem na rampę, co opisujemy w tekście o automatyzacji pakowania.
Przenośnik grawitacyjny jako tani wariant
Rolki bez napędu kosztują znacznie mniej niż napędzane i nie zużywają energii. Wystarczą na krótkich odcinkach, np. na stole pakowania lub przy rampie, gdzie kartony przesuwa człowiek. Przy dłuższych torach trzeba pilnować spadku: za mały zatrzyma towar, za duży rozpędzi go do uderzenia w ogranicznik. Dlatego grawitacja zwykle służy do prostych odcinków, a nie do ciągów łączących kilka stref hali.
Parametry, które trzeba policzyć przed zakupem
- Wymiary i masa największej oraz najmniejszej sztuki, jaka ma jechać po torze. Najmniejsza decyduje o rozstawie rolek, największa o szerokości i nośności.
- Rodzaj dna: karton, plastikowy pojemnik, drewniana paleta z deskami, worek. Od tego zależy wybór między taśmą a rolkami.
- Przepustowość w sztukach na godzinę w szczycie, nie w średniej dobowej.
- Prędkość transportu i odstępy między sztukami, tak by sterowanie zdążyło je zatrzymać lub skierować.
- Warunki w hali: temperatura, wilgotność, kurz. W chłodni zmieniają się smary i okładzina taśmy.
- Sposób zasilania i sterowania, w tym rozmowa ze sterowaniem automatyką magazynu.
Rozstaw rolek a najmniejszy karton
Zasada podręcznikowa: pod najkrótszym elementem muszą znajdować się co najmniej trzy rolki. Przy dwóch sztuka może się zakleszczyć albo przechylić w momencie przejścia między napędzanymi odcinkami. Gdy w ciągu jadą i małe pudełka, i duże kartony, to najmniejsze wyznacza podziałkę rolek.
Przykładowy dobór dla dwóch magazynów
Przykład jawnie uproszczony. Sklep internetowy z odzieżą wysyła paczki w kartonach i foliopakach. Karton jedzie po rolkach, a foliopaki po taśmie, bo miękka sztuka wpada między rolki. Obie linie schodzą się przed sorterem. Drugi przykład: hurtownia chemii budowlanej obsługuje worki i wiadra. Tam podstawą jest taśma na odcinku od rampy do strefy składowania, a rolki pojawiają się dopiero przy paletach opuszczających owijarkę. W obu przypadkach o układzie decyduje towar, nie zwyczaj dostawcy.
Przy modernizacji istniejącego magazynu sprawdź też, czy przenośnik nie przetnie dróg wózków. Przejście wymaga wtedy tunelu, mostka lub odcinka podnoszonego, co dodaje koszt i trzeba go uwzględnić w wycenie.
Łączenie przenośników z sorterem i resztą linii
Pojedynczy odcinek rzadko jest całym rozwiązaniem. Zwykle przenośniki tworzą sieć: zbierają towar z kompletacji, wiozą go do stref pakowania, a potem do sortera, który rozdziela przesyłki według kierunków. O jego zasadzie działania piszemy w tekście o sorterach w magazynie. Na styku przenośnika i sortera najczęściej pojawiają się wąskie gardła, bo oba urządzenia mają inne prędkości i inne wymagania wobec odstępów.
W magazynach, gdzie towar jest przywożony przez roboty lub wózki, przenośnik pełni rolę bufora: odbiera przesyłki z pojazdu i podaje je do stanowiska. Dobrze to widać w rozwiązaniach opisanych w artykule o magazynach automatycznych.
Bezpieczeństwo i utrzymanie ruchu
Przenośniki mają punkty ryzyka: miejsca wciągania między rolkę a ramę, bębny napędowe, pasy i łańcuchy. Osłony, wyłączniki linkowe i bariery fotoelektryczne to wyposażenie standardowe, a nie opcja. Przy przejściach dla pieszych montuje się mostki lub odcinki unoszone. Dostawca powinien podać, jakim normom odpowiada urządzenie, a jego dokumentację trzeba przechować do przeglądów.
Codzienna obsługa jest prosta. Taśmę sprawdza się pod kątem zbiegania na bok i uszkodzeń krawędzi, rolki pod kątem głośnej pracy i zacinania, a napędy pod kątem temperatury. Prowadzenie krótkiego dziennika usterek pokazuje, które odcinki przestają nadążać za rosnącym ruchem.
Lista kontrolna przed rozmową z dostawcą
- Masz wymiary i masę najmniejszej i największej sztuki.
- Wiesz, jaki jest szczyt godzinowy i ile wzrośnie w ciągu najbliższych lat.
- Znasz rodzaj spodu towaru i wiesz, czy będzie jechał w pojemnikach.
- Określiłeś miejsca zbierania, rozdzielania i gromadzenia sztuk.
- Uwzględniłeś przejścia dla ludzi i drogi wózków przecinające tor.
- Zapytałeś o dostępność części i czas serwisu.
Czytaj dalej
Magazyn automatyczny: jak działa i z czego się składa
Magazyn automatyczny przyjmuje, składuje i wydaje towar bez udziału człowieka przy każdym ruchu. Opisujemy jego elementy, sterowanie i warunki, w których ma sens.
Sorter w magazynie i centrum dystrybucji: rodzaje i działanie
Sorter to urządzenie, które samo kieruje paczki i kartony do właściwych wyjść. Wyjaśniamy, jak działa, jakie ma typy i kiedy ma sens.
System MES: czym się różni od ERP i WMS
MES zarządza tym, co dzieje się na hali tu i teraz. Wyjaśniamy, czym różni się od ERP i WMS i jak te trzy systemy się uzupełniają.


