Automatyzacja w przemyśle

IoT w logistyce: czujniki, lokalizacja i monitoring ładunków

Czujniki i lokalizatory na paletach, naczepach i wózkach przekazują dane o położeniu i stanie ładunku. Sprawdź, co można mierzyć i co z tym zrobić.

Redakcja Centrum Logistyki3 min czytania

Mały czujnik z lokalizatorem przymocowany do palety w naczepie, w tle monitor z mapą

IoT w logistyce, czyli internet rzeczy, to zestaw małych urządzeń z czujnikami i łącznością, które automatycznie przekazują dane o miejscu i stanie ładunków, pojazdów oraz sprzętu. Zamiast dzwonić do kierowcy z pytaniem, gdzie jest przesyłka, czytasz jej położenie na mapie. Zamiast sprawdzać po dostawie, czy towar nie nagrzał się w naczepie, dostajesz alarm w chwili przekroczenia progu.

Co mierzą czujniki

Wielkość Po co ją mierzyć Przykład użycia
Położenie śledzenie przesyłek i pojazdów lokalizator GPS w naczepie lub na paletach wartościowych
Temperatura i wilgotność ochrona towarów wrażliwych żywność, leki, kosmetyki
Wstrząsy i przechył wykrywanie uderzeń i upadków elektronika, szkło, maszyny
Otwarcie drzwi i światło kontrola dostępu do ładunku przesyłki wysokiej wartości
Zużycie i praca silnika planowanie przeglądów i kosztów wózki widłowe, ciągniki
Zajętość miejsca informacja o wolnych lokalizacjach i zatoce parkingi, doki, regały

Jak dane docierają do systemu

Urządzenia korzystają z kilku rodzajów łączności. Sieć komórkowa jest najpowszechniejsza w transporcie, ponieważ działa na trasie. W magazynach używa się Wi-Fi, Bluetooth niskiej mocy i radiowych etykiet, o których piszemy w tekście o RFID w magazynie. Są też sieci dalekiego zasięgu o niskim poborze energii, pozwalające czujnikom pracować na baterii przez lata, ale przesyłające niewiele danych. Wybór zależy od tego, jak często i jak dużo informacji trzeba przekazywać.

Dane trafiają do platformy w chmurze lub do serwera firmy, gdzie można je zestawić z zamówieniami i lokalizacjami z systemu magazynowego. Dopiero w połączeniu z warstwą sterowania albo WMS powstaje użyteczna informacja: że paleta numer taki a taki nagrzała się, i że należy do określonego zamówienia.

Zastosowania w magazynie

  • Lokalizacja wózków i palet w hali, co skraca czas szukania towaru i wyjaśnia, dlaczego sztuka nie jest tam, gdzie wskazuje system.
  • Monitoring temperatury i wilgotności w strefach chłodni i magazynach leków.
  • Śledzenie obciążenia wózków i sposobu jazdy, co ogranicza kolizje i uszkodzenia regałów.
  • Czujniki w regałach, które rejestrują uderzenia i wychylenia słupów.
  • Pomiar zajętości doków, żeby nie czekać z rozładunkiem.

Zastosowania w transporcie

Najstarsze jest śledzenie pojazdów, rozwinięte dziś o dane z silnika, stylu jazdy i zużycia paliwa. Uzupełnia je kontrola warunków w naczepie: temperatura, drzwi, a nawet rozkład obciążenia osi. W transporcie intermodalnym lokalizatory na kontenerach i naczepach pozwalają zobaczyć, kiedy przesyłka opuszcza terminal. Szerzej o telematyce piszemy w tekście o zarządzaniu flotą.

Alarm bez właściciela nie ma sensu

Czujnik, który wysyła alarm, jest tylko połową rozwiązania. Druga połowa to osoba lub procedura, które reagują: zmieniają trasę, dzwonią do kierowcy, odkładają partię do kontroli. Zdefiniuj to przed zakupem urządzeń, bo inaczej dostaniesz wiele powiadomień i żadnej reakcji.

Ograniczenia i koszty ukryte

Największy koszt to zwykle nie czujnik, lecz zarządzanie nim: ładowanie lub wymiana baterii, odzyskiwanie lokalizatorów jednorazowo wysłanych z towarem, aktualizacja oprogramowania i opłaty za transmisję. Do tego dochodzą zakłócenia: metal i ciecze osłabiają sygnał radiowy, więc zasięg w hali z regałami bywa mniejszy, niż obiecuje opis. Sprawdź to testem w rzeczywistych warunkach, najlepiej w najtrudniejszej części magazynu.

Dane o położeniu pracowników i operatorów to dane osobowe, więc ich zbieranie wymaga podstawy prawnej i informacji dla załogi.

Bezpieczeństwo danych i sieci

Każde urządzenie z dostępem do sieci jest potencjalnym punktem wejścia dla atakującego. Producent powinien zapewniać aktualizacje oprogramowania, szyfrowanie transmisji i możliwość zmiany domyślnych haseł. Dobrą praktyką jest oddzielenie sieci czujników od sieci biurowej, a także prowadzenie spisu wszystkich urządzeń razem z datą ostatniej aktualizacji. Lokalizatory zostawione na towarze u odbiorcy to osobny temat: ustal w umowie, kto je odzyskuje i kto odpowiada za dane, które zawierają.

Wskaźniki, po których poznasz efekt

Efekt wdrożenia IoT warto oceniać liczbami, które zmieniają się bezpośrednio po uruchomieniu. Należą do nich liczba reklamacji z powodu uszkodzeń lub przekroczenia temperatury, średni czas poszukiwania palety, procent dostaw zrealizowanych w oknie czasowym oraz czas przestojów wózków z powodu awarii. Jeśli po kilku miesiącach żaden z nich się nie poprawił, problem leży zwykle w sposobie wykorzystania danych, a nie w samych czujnikach.

Od czego zacząć

  1. Wskaż jeden problem: zgubione palety, reklamacje na uszkodzenia, przekroczenia temperatury.
  2. Policz, ile kosztuje dziś, na przykład w reklamacjach i czasie szukania.
  3. Przeprowadź pilotaż na kilku urządzeniach i jednym kierunku.
  4. Oceń, czy dane trafiają do osób, które na nich działają, i czy zmieniły decyzje.
  5. Dopiero potem skaluj. Szerszy kontekst daje tekst o Przemyśle 4.0.

Czytaj dalej

Automatyzacja w przemyśle

System MES: czym się różni od ERP i WMS

MES zarządza tym, co dzieje się na hali tu i teraz. Wyjaśniamy, czym różni się od ERP i WMS i jak te trzy systemy się uzupełniają.

4 min czytania