IoT w logistyce: czujniki, lokalizacja i monitoring ładunków
Czujniki i lokalizatory na paletach, naczepach i wózkach przekazują dane o położeniu i stanie ładunku. Sprawdź, co można mierzyć i co z tym zrobić.
IoT w logistyce, czyli internet rzeczy, to zestaw małych urządzeń z czujnikami i łącznością, które automatycznie przekazują dane o miejscu i stanie ładunków, pojazdów oraz sprzętu. Zamiast dzwonić do kierowcy z pytaniem, gdzie jest przesyłka, czytasz jej położenie na mapie. Zamiast sprawdzać po dostawie, czy towar nie nagrzał się w naczepie, dostajesz alarm w chwili przekroczenia progu.
Co mierzą czujniki
| Wielkość | Po co ją mierzyć | Przykład użycia |
|---|---|---|
| Położenie | śledzenie przesyłek i pojazdów | lokalizator GPS w naczepie lub na paletach wartościowych |
| Temperatura i wilgotność | ochrona towarów wrażliwych | żywność, leki, kosmetyki |
| Wstrząsy i przechył | wykrywanie uderzeń i upadków | elektronika, szkło, maszyny |
| Otwarcie drzwi i światło | kontrola dostępu do ładunku | przesyłki wysokiej wartości |
| Zużycie i praca silnika | planowanie przeglądów i kosztów | wózki widłowe, ciągniki |
| Zajętość miejsca | informacja o wolnych lokalizacjach i zatoce | parkingi, doki, regały |
Jak dane docierają do systemu
Urządzenia korzystają z kilku rodzajów łączności. Sieć komórkowa jest najpowszechniejsza w transporcie, ponieważ działa na trasie. W magazynach używa się Wi-Fi, Bluetooth niskiej mocy i radiowych etykiet, o których piszemy w tekście o RFID w magazynie. Są też sieci dalekiego zasięgu o niskim poborze energii, pozwalające czujnikom pracować na baterii przez lata, ale przesyłające niewiele danych. Wybór zależy od tego, jak często i jak dużo informacji trzeba przekazywać.
Dane trafiają do platformy w chmurze lub do serwera firmy, gdzie można je zestawić z zamówieniami i lokalizacjami z systemu magazynowego. Dopiero w połączeniu z warstwą sterowania albo WMS powstaje użyteczna informacja: że paleta numer taki a taki nagrzała się, i że należy do określonego zamówienia.
Zastosowania w magazynie
- Lokalizacja wózków i palet w hali, co skraca czas szukania towaru i wyjaśnia, dlaczego sztuka nie jest tam, gdzie wskazuje system.
- Monitoring temperatury i wilgotności w strefach chłodni i magazynach leków.
- Śledzenie obciążenia wózków i sposobu jazdy, co ogranicza kolizje i uszkodzenia regałów.
- Czujniki w regałach, które rejestrują uderzenia i wychylenia słupów.
- Pomiar zajętości doków, żeby nie czekać z rozładunkiem.
Zastosowania w transporcie
Najstarsze jest śledzenie pojazdów, rozwinięte dziś o dane z silnika, stylu jazdy i zużycia paliwa. Uzupełnia je kontrola warunków w naczepie: temperatura, drzwi, a nawet rozkład obciążenia osi. W transporcie intermodalnym lokalizatory na kontenerach i naczepach pozwalają zobaczyć, kiedy przesyłka opuszcza terminal. Szerzej o telematyce piszemy w tekście o zarządzaniu flotą.
Alarm bez właściciela nie ma sensu
Czujnik, który wysyła alarm, jest tylko połową rozwiązania. Druga połowa to osoba lub procedura, które reagują: zmieniają trasę, dzwonią do kierowcy, odkładają partię do kontroli. Zdefiniuj to przed zakupem urządzeń, bo inaczej dostaniesz wiele powiadomień i żadnej reakcji.
Ograniczenia i koszty ukryte
Największy koszt to zwykle nie czujnik, lecz zarządzanie nim: ładowanie lub wymiana baterii, odzyskiwanie lokalizatorów jednorazowo wysłanych z towarem, aktualizacja oprogramowania i opłaty za transmisję. Do tego dochodzą zakłócenia: metal i ciecze osłabiają sygnał radiowy, więc zasięg w hali z regałami bywa mniejszy, niż obiecuje opis. Sprawdź to testem w rzeczywistych warunkach, najlepiej w najtrudniejszej części magazynu.
Dane o położeniu pracowników i operatorów to dane osobowe, więc ich zbieranie wymaga podstawy prawnej i informacji dla załogi.
Bezpieczeństwo danych i sieci
Każde urządzenie z dostępem do sieci jest potencjalnym punktem wejścia dla atakującego. Producent powinien zapewniać aktualizacje oprogramowania, szyfrowanie transmisji i możliwość zmiany domyślnych haseł. Dobrą praktyką jest oddzielenie sieci czujników od sieci biurowej, a także prowadzenie spisu wszystkich urządzeń razem z datą ostatniej aktualizacji. Lokalizatory zostawione na towarze u odbiorcy to osobny temat: ustal w umowie, kto je odzyskuje i kto odpowiada za dane, które zawierają.
Wskaźniki, po których poznasz efekt
Efekt wdrożenia IoT warto oceniać liczbami, które zmieniają się bezpośrednio po uruchomieniu. Należą do nich liczba reklamacji z powodu uszkodzeń lub przekroczenia temperatury, średni czas poszukiwania palety, procent dostaw zrealizowanych w oknie czasowym oraz czas przestojów wózków z powodu awarii. Jeśli po kilku miesiącach żaden z nich się nie poprawił, problem leży zwykle w sposobie wykorzystania danych, a nie w samych czujnikach.
Od czego zacząć
- Wskaż jeden problem: zgubione palety, reklamacje na uszkodzenia, przekroczenia temperatury.
- Policz, ile kosztuje dziś, na przykład w reklamacjach i czasie szukania.
- Przeprowadź pilotaż na kilku urządzeniach i jednym kierunku.
- Oceń, czy dane trafiają do osób, które na nich działają, i czy zmieniły decyzje.
- Dopiero potem skaluj. Szerszy kontekst daje tekst o Przemyśle 4.0.
Czytaj dalej
Magazyn automatyczny: jak działa i z czego się składa
Magazyn automatyczny przyjmuje, składuje i wydaje towar bez udziału człowieka przy każdym ruchu. Opisujemy jego elementy, sterowanie i warunki, w których ma sens.
Sorter w magazynie i centrum dystrybucji: rodzaje i działanie
Sorter to urządzenie, które samo kieruje paczki i kartony do właściwych wyjść. Wyjaśniamy, jak działa, jakie ma typy i kiedy ma sens.
System MES: czym się różni od ERP i WMS
MES zarządza tym, co dzieje się na hali tu i teraz. Wyjaśniamy, czym różni się od ERP i WMS i jak te trzy systemy się uzupełniają.


