Automatyzacja w przemyśle

Sorter w magazynie i centrum dystrybucji: rodzaje i działanie

Sorter to urządzenie, które samo kieruje paczki i kartony do właściwych wyjść. Wyjaśniamy, jak działa, jakie ma typy i kiedy ma sens.

Redakcja Centrum Logistyki3 min czytania

Sorter paczek z wieloma wyjściami i kartonami jadącymi po taśmach w centrum dystrybucji

Sorter magazynowy to maszyna, która rozdziela strumień paczek, kartonów lub pojemników na wiele wyjść. Każda sztuka jest najpierw zidentyfikowana, zwykle przez odczyt kodu kreskowego, a następnie system sterowania wybiera dla niej miejsce docelowe: rampę, wózek, rynnę lub kontener. Dzięki temu ręczne rozdzielanie przesyłek znika, a tempo pracy rośnie do kilku tysięcy sztuk na godzinę, zależnie od typu urządzenia.

Z czego składa się sorter

Każda instalacja ma te same podstawowe elementy, choć różni się wielkością i techniką przemieszczania. Najpierw towar trafia na wprowadzenie, czyli stanowiska lub odcinki przenośników, które ustawiają sztuki w jednym szeregu i zachowują odstępy. Następnie przechodzą przez bramkę identyfikacji z kamerami lub skanerami, które odczytują etykietę. Dane trafiają do sterownika, który zna listę kierunków i podejmuje decyzję. Potem sztuka jedzie do wyjścia, a na końcu ląduje w pojemniku lub na przenośniku odbiorczym.

Sterowanie jest zwykle połączone z systemem magazynowym. Etykieta mówi tylko, kim jest sztuka, a informację, dokąd ją skierować, urządzenie dostaje z warstwy sterowania automatyką lub z systemu klasy WMS.

Główne typy sorterów

Typ Zasada działania Zwykłe zastosowanie
Z popychaczem lub ramieniem sztuka jedzie po przenośniku, a ramię spycha ją bokiem na wyjście kartony o regularnych kształtach, mała i średnia przepustowość
Z pasami skośnymi zestaw rolek lub kółek skręca się i odprowadza sztukę na bok kartony i paczki, delikatne prowadzenie towaru
Krzyżowy (cross-belt) pętla wózków, każdy z krótką taśmą poprzeczną, która zrzuca sztukę w bok paczki kurierskie, drobnica, duża przepustowość
Tacowy (tilt-tray) wózki z tacami, które się przechylają i zsuwają towar do rynny odzież, drobne produkty, centra e-commerce
Z kółkami rozdzielającymi wysuwane rolki lub paski zmieniają kierunek przesyłki na przenośniku pojemniki i kartony w liniach kompletacji

Wybór zależy od kształtu i masy towaru, wymaganej liczby wyjść oraz tempa pracy. Popychacz jest prosty i tani w utrzymaniu, ale może uszkodzić miękkie opakowania. Cross-belt i tilt-tray oszczędzają towar, lecz są droższe i wymagają większej powierzchni.

Do czego służą w praktyce

Najczęściej sortery pracują w trzech rolach. W centrum kurierskim rozdzielają paczki według rejonów doręczeń, co ma bezpośredni wpływ na szybkość ostatniej mili. W magazynie sklepu internetowego dzielą kartony według zamówień zbiorczych, kierunków wysyłki lub przewoźników. W hurtowni łączą towar z różnych stref kompletacji w jedno zamówienie.

Specyficzny jest sorter w strefie zwrotów: odbiera paczki od klientów i rozdziela je na produkty gotowe do ponownej sprzedaży oraz te, które wymagają kontroli lub utylizacji.

Sorter nie jest zamiennikiem przenośnika

Przenośnik tylko transportuje towar z punktu do punktu. Sorter dodaje do tego identyfikację i decyzję o kierunku. Wiele instalacji składa się więc z jednego i drugiego, a o ich współpracy decyduje układ wprowadzenia i buforów, o którym piszemy w artykule o przenośnikach taśmowych i rolkowych.

Kiedy sorter się opłaca

Sorter ma sens, gdy liczba sztuk i liczba kierunków jest tak duża, że ręczne rozdzielanie staje się wąskim gardłem. Orientacyjnie jest to dziesiątki wyjść i tysiące paczek na zmianę, choć próg zależy od wartości towaru i kosztów pracy. Poniżej tej skali lepiej sprawdza się system wózków z kodami i stanowiska ręcznego sortowania, a inwestycję w maszynę trzeba policzyć według zasad opisanych w tekście o opłacalności automatyzacji magazynu.

Sorter wymaga też dobrej jakości danych i etykiet. Kod zasłonięty taśmą, odbity bladym drukiem albo ułożony na krawędzi paczki skutkuje sztukami odrzuconymi na wyjście awaryjne. W praktyce mierzy się odsetek takich odrzutów i traktuje go jako wskaźnik jakości całego procesu.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze

  • Zakres wymiarów i mas sztuk, które przejdą przez urządzenie, z najmniejszą i największą włącznie.
  • Liczba wyjść i ich pojemność, żeby zapełniony pojemnik nie zatrzymywał pętli.
  • Przepustowość w szczycie sezonu, a nie średnia roczna.
  • Rezerwa miejsca w hali na rozbudowę o kolejne wyjścia.
  • Sposób obsługi awarii: co robi urządzenie, gdy skaner nie odczyta kodu albo wyjście jest pełne.

Utrzymanie i typowe problemy

Sorter pracuje w rytmie, który trudno zatrzymać bez skutków dla reszty hali, dlatego przeglądy planuje się w godzinach niskiego ruchu. Zużywają się łożyska, taśmy poprzeczne, przyssawki i sensory, a wielkość części zamiennych na miejscu bywa decydująca dla czasu naprawy. Najczęstsze problemy to zaklinowane paczki o nietypowym kształcie, nieczytelne kody oraz przepełnione wyjścia. Pierwsze rozwiązuje się zasadami pakowania i kontrolą na wprowadzeniu, drugie jakością druku etykiet, trzecie pojemnością i sygnalizacją na wyjściach.

Dobrym nawykiem jest prowadzenie statystyk: ile sztuk trafia na wyjście awaryjne i dlaczego. Zestawienie przyczyn pokazuje, czy problem leży w maszynie, etykietach, czy w sposobie wprowadzania towaru.

Czytaj dalej

Automatyzacja w przemyśle

System MES: czym się różni od ERP i WMS

MES zarządza tym, co dzieje się na hali tu i teraz. Wyjaśniamy, czym różni się od ERP i WMS i jak te trzy systemy się uzupełniają.

4 min czytania