Paletyzacja robotem: kiedy się opłaca i jak ją wdrożyć
Robot paletyzujący układa kartony i worki na palecie zamiast człowieka. Sprawdź, kiedy to się opłaca i jak przeprowadzić wdrożenie bez przestojów.
Paletyzacja robotem polega na tym, że ramię robota pobiera kartony, worki lub pojemniki z przenośnika i układa je na palecie według zadanego wzoru. Opłaca się wtedy, gdy ręczne układanie obciąża ludzi i wyznacza tempo całej linii: przy dużej liczbie palet na zmianę, ciężkich sztukach albo pracy przez kilka zmian. Przy małym wolumenie i wielu różnych wymiarach opakowań sama maszyna może okazać się za droga i zbyt mało elastyczna.
Jak wygląda stanowisko paletyzacji
Typowe stanowisko ma pięć elementów. Przenośnik doprowadza kartony i ustawia je w odpowiedniej pozycji. Robot z chwytakiem pobiera sztukę lub warstwę. Magazyn pustych palet wydaje kolejne palety na miejsce pracy. Przenośnik wyjściowy odbiera gotową paletę i wiezie ją do owijarki. Całość zabezpieczają ogrodzenie, kurtyny świetlne lub skanery, a pracą steruje sterownik z programem układów.
Rodzaj robota zależy od masy i tempa. Roboty przegubowe na sześciu osiach są uniwersalne i dobrze radzą sobie z wieloma wzorami. Roboty kartezjańskie poruszają się po osiach liniowych i sprawdzają się przy ciężkich sztukach i dużych zasięgach. Roboty współpracujące, czyli kobotyczne, mogą pracować bez klatki ochronnej, ale mają mniejszy udźwig i niższe tempo, więc pasują do mniejszych wolumenów.
Chwytaki i rodzaj towaru
- Chwytak podciśnieniowy z przyssawkami chwyta zamknięte kartony, folie i płaskie pojemniki.
- Chwytak widłowy podnosi worki lub sztuki od spodu i dobrze znosi ich nierówny kształt.
- Chwytak zaciskowy obejmuje sztukę z boków, np. skrzynki lub beczki.
- Chwytak warstwowy układa cały rząd na raz, co zwiększa wydajność przy stałym asortymencie.
Każdy producent oferuje też chwytaki łączone. Wybór zależy od szczelności opakowania, masy i tego, czy towar jest sztywny. Worek z mąką zachowuje się zupełnie inaczej niż zgrzewany karton napojów.
Kiedy paletyzacja robotem się opłaca
Zwrot inwestycji liczy się z czterech składników: kosztu pracy zastąpionej przez robota, ograniczenia absencji i urazów kręgosłupa, spadku uszkodzeń towaru i większej stabilności palet. Do tego dochodzi koszt maszyny, instalacji, serwisu, energii i szkoleń. Prosty przykład obliczeń: jeśli dwie osoby układają palety przez trzy zmiany, to koszty pracy trzeba policzyć dla sześciu etatów, a nie dla dwóch. Przy takiej zmianowości robot zwraca się znacznie szybciej niż przy jednej zmianie.
Liczba wzorów i wymiarów to ukryty koszt
Jeden asortyment kartonów to jeden prosty program. Setki wymiarów oznaczają setki wzorów układania, a często także zmianę chwytaka. Zanim zapytasz o cenę, policz, ile różnych sztuk i palet naprawdę przechodzi przez stanowisko. Metodę ogólnej kalkulacji opisujemy w artykule o opłacalności automatyzacji magazynu.
Wdrożenie krok po kroku
- Opisz towar: wymiary, masy, rodzaj opakowania, stabilność. Zrób zestawienie z kilku tygodni, nie z jednego dnia.
- Zmierz tempo: ile sztuk na minutę dochodzi do stanowiska i jak zmienia się to w ciągu zmiany.
- Ustal wzory układania i wysokość palety, także z uwzględnieniem sposobu wydawania na rampę.
- Przygotuj miejsce: dostęp do prądu, sprężonego powietrza, posadzka o odpowiedniej nośności i drogi dla wózków.
- Zaplanuj bezpieczeństwo: ogrodzenia lub skanery, miejsce wymiany palet, procedury wejścia do strefy.
- Przeprowadź testy odbiorowe na własnym towarze, nie na próbkach dostawcy.
- Przeszkol operatorów i służby utrzymania ruchu, ustal zapas części.
Połączenie z resztą linii
Robot paletyzujący jest ostatnim ogniwem linii pakującej, więc jego tempo musi pasować do urządzeń przed nim. Jeżeli maszyna pakująca wypuszcza kartony szybciej, niż robot je układa, za stanowiskiem rośnie kolejka. Wtedy do rozmów trzeba zaprosić także dostawców automatyzacji pakowania i przenośników. Po wyjściu z robota paleta trafia zwykle na owijarkę, a stamtąd do magazynu, w którym bywa transportowana przez autonomiczne wózki widłowe.
Najczęstsze błędy
Pierwszy to zakup robota bez analizy zmienności towaru. Drugi to pominięcie jakości palet: wypaczona deska lub niedokładny wymiar psują układ i zatrzymują linię. Trzeci to zbyt mały bufor przed stanowiskiem, przez który każda mikroprzerwa w pakowaniu zatrzymuje cały ciąg. Dobrze jest też z góry określić, co dzieje się z towarem podczas awarii: gdzie odkłada się kartony i kto ręcznie kończy rozpoczętą paletę.
Bezpieczeństwo i przepisy
Stanowisko z robotem jest maszyną, którą trzeba ocenić pod kątem ryzyka jako całość: wraz z przenośnikami, chwytakiem, ogrodzeniem i miejscem wymiany palet. Zagrożenie stwarza nie tylko ramię, lecz także ładunek, który może spaść z chwytaka. Dostawca wystawia dokumentację zgodności z wymaganiami dla maszyn, a zakład odpowiada za instrukcje, szkolenia i zasady wejścia do strefy. Przy robotach współpracujących ocena ryzyka dotyczy także ostrych krawędzi chwytanych sztuk i prędkości ruchu.
Utrzymanie ruchu i części
Po uruchomieniu robot wymaga przeglądów okresowych: smarowania, kontroli przewodów, sprawdzania przyssawek i filtrów podciśnienia. Zużywają się przede wszystkim chwytaki, więc zapas przyssawek, uszczelek i palców chwytających powinien być pod ręką. Warto ustalić z dostawcą czas reakcji serwisu oraz zdalny dostęp do diagnostyki, bo wiele problemów da się rozwiązać zmianą parametrów programu bez wizyty technika.
Najczęstsze pytania
Ile palet na godzinę układa robot?
Zależy od masy sztuk, wzoru układania i chwytaka. Roboty układające pojedyncze kartony mają mniejszą wydajność niż te, które przenoszą całe warstwy. Rzetelną odpowiedź daje symulacja dostawcy dla Twojego asortymentu.
Czy robot paletyzujący wymaga ogrodzenia?
Roboty przemysłowe zazwyczaj pracują w strefie zabezpieczonej ogrodzeniem, kurtyną lub skanerem. Roboty współpracujące mogą działać bez klatki, ale ocena ryzyka dla całego stanowiska i tak jest obowiązkowa, bo zagrożenie stwarza też chwytany ładunek.
Czy robot poradzi sobie z mieszanymi paletami?
Tak, jeśli system potrafi układać warstwy według zamówienia i dostaje sztuki w odpowiedniej kolejności. Wymaga to jednak bufora i sterowania, które znają skład zamówienia, więc to projekt większy niż zwykła paletyzacja jednego produktu.
Czy da się dodać robota do istniejącej linii?
Zwykle tak, jeśli jest miejsce na ogrodzenie i przenośniki wyjściowe. Najczęstszy problem to brak wolnej powierzchni przy wyjściu z maszyny pakującej, więc zanim zamówisz robota, sprawdź układ hali na planie.
Czytaj dalej
Magazyn automatyczny: jak działa i z czego się składa
Magazyn automatyczny przyjmuje, składuje i wydaje towar bez udziału człowieka przy każdym ruchu. Opisujemy jego elementy, sterowanie i warunki, w których ma sens.
Sorter w magazynie i centrum dystrybucji: rodzaje i działanie
Sorter to urządzenie, które samo kieruje paczki i kartony do właściwych wyjść. Wyjaśniamy, jak działa, jakie ma typy i kiedy ma sens.
System MES: czym się różni od ERP i WMS
MES zarządza tym, co dzieje się na hali tu i teraz. Wyjaśniamy, czym różni się od ERP i WMS i jak te trzy systemy się uzupełniają.


