Łańcuch dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw (SCM): zadania i narzędzia

SCM to koordynacja zakupów, produkcji, magazynu i transportu tak, by towar był we właściwym miejscu i czasie. Oto zadania i narzędzia.

Redakcja Centrum Logistyki3 min czytania

Planista przy monitorach z mapą tras i wykresami zapasów w biurze logistycznym

Zarządzanie łańcuchem dostaw, czyli SCM od angielskiego supply chain management, polega na planowaniu i koordynowaniu wszystkich działań, które prowadzą od zakupu surowca lub towaru do dostawy wyrobu klientowi. Celem jest dostarczenie właściwego produktu we właściwej ilości, miejscu i czasie przy rozsądnych kosztach. SCM nie jest jednym działem, tylko sposobem współpracy zakupów, produkcji, magazynu, transportu i sprzedaży, a także dostawców i odbiorców spoza firmy.

Zadania SCM

Zakres zadań zależy od branży, ale zwykle da się wyróżnić kilka obszarów. Każdy z nich ma własne decyzje i miary sukcesu.

  • Planowanie: prognoza popytu, plan produkcji lub zakupów, plan zapasów i mocy magazynu.
  • Zaopatrzenie: wybór dostawców, negocjacje, ocena jakości i terminowości.
  • Produkcja lub przygotowanie towaru: harmonogramy, dostępność materiałów.
  • Magazynowanie i zapasy: poziomy zapasów, rotacja, rozmieszczenie w sieci magazynów.
  • Transport i dystrybucja: wybór przewoźników, trasy, terminy dostaw.
  • Obsługa zwrotów i odpadów, czyli logistyka zwrotna.

Pierwszy element, czyli prognozę popytu, opisuje tekst o prognozowaniu popytu, a poziomy zapasów omawia artykuł o zarządzaniu zapasami.

Procesy i model SCOR

W literaturze często spotyka się podział procesów łańcucha na kilka grup: planowanie, zaopatrzenie, wytwarzanie, dostawę i zwroty. Taki układ stosuje model SCOR, opracowany przez organizację branżową dla opisu i porównywania łańcuchów dostaw. Model pomaga ujednolicić język i wskaźniki, ale mała firma nie musi go wdrażać w całości. Wystarczy, że opisze własne procesy w podobnym układzie i przypisze każdemu odpowiedzialną osobę.

Narzędzia SCM

Narzędzia wspierają kolejne obszary łańcucha. Nie ma jednego systemu, który robi wszystko, więc firmy łączą kilka rozwiązań.

Narzędzie Do czego służy
ERP zakupy, sprzedaż, finanse, stany ogólne i dokumenty
WMS prowadzenie magazynu: lokalizacje, przyjęcia, kompletacja, wydania
TMS planowanie i rozliczanie transportu, wybór przewoźników
Planowanie popytu i zapasów prognozy, propozycje zamówień, poziomy zapasu bezpieczeństwa
Platformy dla dostawców wymiana zamówień, awiz i potwierdzeń
Śledzenie przesyłek informacja o statusie dostawy dla firmy i klienta

Różnice między systemem magazynowym a modułem w ERP opisuje tekst o wyborze WMS albo ERP. Dla wielu firm pierwszym krokiem nie jest nowy system, ale uporządkowanie danych: poprawne stany, jednostki miary i terminy dostaw od dostawców.

Wskaźniki, które pokazują, czy SCM działa

Zarządzanie bez miar jest zgadywaniem. Typowe wskaźniki to terminowość i kompletność dostaw (OTIF), poziom obsługi klienta, rotacja zapasów, czas cyklu zamówienia i koszty logistyki w przychodach. Opis wskaźników i sposób ich liczenia znajdziesz w artykule o wskaźnikach łańcucha dostaw.

Początek bez dużego projektu

Mała firma może zacząć od czterech rzeczy: listy kluczowych dostawców z czasami dostaw, arkusza stanów i rotacji, zapisu przyczyn opóźnień oraz jednego spotkania miesięcznie między zakupami, magazynem i sprzedażą. To często wystarcza, by zobaczyć największe problemy.

Typowe trudności

Największą przeszkodą bywa brak wspólnych danych. Każdy dział ma własny arkusz i inne definicje, więc trudno uzgodnić stan zapasów lub termin dostawy. Drugi problem to cele sprzeczne ze sobą: zakupy dążą do niskiej ceny, magazyn do niskich zapasów, a sprzedaż do pełnej dostępności. SCM polega w dużej mierze na wspólnym ustaleniu priorytetów i kosztów całkowitych, a nie na optymalizacji jednego działu. Z tego powodu duże znaczenie mają relacje z dostawcami, które opisuje tekst o ocenie dostawców.

Kto za co odpowiada

W małej firmie funkcje SCM rozkładają się na kilka osób: kierownika zakupów, kierownika magazynu i osobę odpowiedzialną za sprzedaż. Dobrze, gdy jedna z nich pełni rolę koordynatora i zbiera dane. W większych organizacjach działa dział planowania, który zestawia prognozy sprzedaży z możliwościami dostawców i zdolnościami magazynu. Niezależnie od wielkości firmy konieczne są trzy rzeczy: wspólne dane, regularne spotkania i jasne zasady eskalacji problemów, na przykład co robić, gdy dostawca zgłasza opóźnienie.

W relacjach z dostawcami przydaje się podział na trzy grupy: kluczowych, standardowych i zastępowalnych. Z kluczowymi warto rozmawiać o prognozach i planach, z zastępowalnymi wystarczy proste zamawianie. Taki podział upraszcza także decyzje o zapasach, o których mówi tekst o analizie ABC i XYZ.

Najczęstsze pytania

Czym SCM różni się od logistyki?

Logistyka obejmuje transport, magazyn i zapasy. SCM jest szerszy, bo łączy je z zakupami, produkcją, sprzedażą i współpracą z partnerami spoza firmy.

Czy mała firma potrzebuje systemu SCM?

Zwykle nie na początku. Najpierw warto uporządkować dane, procesy i podstawowe wskaźniki. System kupuje się, gdy arkusze przestają wystarczać.

Jakie umiejętności są potrzebne w zarządzaniu łańcuchem dostaw?

Przydaje się znajomość procesów magazynowych i transportowych, analiza danych, negocjacje z dostawcami oraz umiejętność współpracy między działami.

Czytaj dalej