Zarządzanie łańcuchem dostaw (SCM): zadania i narzędzia
SCM to koordynacja zakupów, produkcji, magazynu i transportu tak, by towar był we właściwym miejscu i czasie. Oto zadania i narzędzia.
Zarządzanie łańcuchem dostaw, czyli SCM od angielskiego supply chain management, polega na planowaniu i koordynowaniu wszystkich działań, które prowadzą od zakupu surowca lub towaru do dostawy wyrobu klientowi. Celem jest dostarczenie właściwego produktu we właściwej ilości, miejscu i czasie przy rozsądnych kosztach. SCM nie jest jednym działem, tylko sposobem współpracy zakupów, produkcji, magazynu, transportu i sprzedaży, a także dostawców i odbiorców spoza firmy.
Zadania SCM
Zakres zadań zależy od branży, ale zwykle da się wyróżnić kilka obszarów. Każdy z nich ma własne decyzje i miary sukcesu.
- Planowanie: prognoza popytu, plan produkcji lub zakupów, plan zapasów i mocy magazynu.
- Zaopatrzenie: wybór dostawców, negocjacje, ocena jakości i terminowości.
- Produkcja lub przygotowanie towaru: harmonogramy, dostępność materiałów.
- Magazynowanie i zapasy: poziomy zapasów, rotacja, rozmieszczenie w sieci magazynów.
- Transport i dystrybucja: wybór przewoźników, trasy, terminy dostaw.
- Obsługa zwrotów i odpadów, czyli logistyka zwrotna.
Pierwszy element, czyli prognozę popytu, opisuje tekst o prognozowaniu popytu, a poziomy zapasów omawia artykuł o zarządzaniu zapasami.
Procesy i model SCOR
W literaturze często spotyka się podział procesów łańcucha na kilka grup: planowanie, zaopatrzenie, wytwarzanie, dostawę i zwroty. Taki układ stosuje model SCOR, opracowany przez organizację branżową dla opisu i porównywania łańcuchów dostaw. Model pomaga ujednolicić język i wskaźniki, ale mała firma nie musi go wdrażać w całości. Wystarczy, że opisze własne procesy w podobnym układzie i przypisze każdemu odpowiedzialną osobę.
Narzędzia SCM
Narzędzia wspierają kolejne obszary łańcucha. Nie ma jednego systemu, który robi wszystko, więc firmy łączą kilka rozwiązań.
| Narzędzie | Do czego służy |
|---|---|
| ERP | zakupy, sprzedaż, finanse, stany ogólne i dokumenty |
| WMS | prowadzenie magazynu: lokalizacje, przyjęcia, kompletacja, wydania |
| TMS | planowanie i rozliczanie transportu, wybór przewoźników |
| Planowanie popytu i zapasów | prognozy, propozycje zamówień, poziomy zapasu bezpieczeństwa |
| Platformy dla dostawców | wymiana zamówień, awiz i potwierdzeń |
| Śledzenie przesyłek | informacja o statusie dostawy dla firmy i klienta |
Różnice między systemem magazynowym a modułem w ERP opisuje tekst o wyborze WMS albo ERP. Dla wielu firm pierwszym krokiem nie jest nowy system, ale uporządkowanie danych: poprawne stany, jednostki miary i terminy dostaw od dostawców.
Wskaźniki, które pokazują, czy SCM działa
Zarządzanie bez miar jest zgadywaniem. Typowe wskaźniki to terminowość i kompletność dostaw (OTIF), poziom obsługi klienta, rotacja zapasów, czas cyklu zamówienia i koszty logistyki w przychodach. Opis wskaźników i sposób ich liczenia znajdziesz w artykule o wskaźnikach łańcucha dostaw.
Początek bez dużego projektu
Mała firma może zacząć od czterech rzeczy: listy kluczowych dostawców z czasami dostaw, arkusza stanów i rotacji, zapisu przyczyn opóźnień oraz jednego spotkania miesięcznie między zakupami, magazynem i sprzedażą. To często wystarcza, by zobaczyć największe problemy.
Typowe trudności
Największą przeszkodą bywa brak wspólnych danych. Każdy dział ma własny arkusz i inne definicje, więc trudno uzgodnić stan zapasów lub termin dostawy. Drugi problem to cele sprzeczne ze sobą: zakupy dążą do niskiej ceny, magazyn do niskich zapasów, a sprzedaż do pełnej dostępności. SCM polega w dużej mierze na wspólnym ustaleniu priorytetów i kosztów całkowitych, a nie na optymalizacji jednego działu. Z tego powodu duże znaczenie mają relacje z dostawcami, które opisuje tekst o ocenie dostawców.
Kto za co odpowiada
W małej firmie funkcje SCM rozkładają się na kilka osób: kierownika zakupów, kierownika magazynu i osobę odpowiedzialną za sprzedaż. Dobrze, gdy jedna z nich pełni rolę koordynatora i zbiera dane. W większych organizacjach działa dział planowania, który zestawia prognozy sprzedaży z możliwościami dostawców i zdolnościami magazynu. Niezależnie od wielkości firmy konieczne są trzy rzeczy: wspólne dane, regularne spotkania i jasne zasady eskalacji problemów, na przykład co robić, gdy dostawca zgłasza opóźnienie.
W relacjach z dostawcami przydaje się podział na trzy grupy: kluczowych, standardowych i zastępowalnych. Z kluczowymi warto rozmawiać o prognozach i planach, z zastępowalnymi wystarczy proste zamawianie. Taki podział upraszcza także decyzje o zapasach, o których mówi tekst o analizie ABC i XYZ.
Najczęstsze pytania
Czym SCM różni się od logistyki?
Logistyka obejmuje transport, magazyn i zapasy. SCM jest szerszy, bo łączy je z zakupami, produkcją, sprzedażą i współpracą z partnerami spoza firmy.
Czy mała firma potrzebuje systemu SCM?
Zwykle nie na początku. Najpierw warto uporządkować dane, procesy i podstawowe wskaźniki. System kupuje się, gdy arkusze przestają wystarczać.
Jakie umiejętności są potrzebne w zarządzaniu łańcuchem dostaw?
Przydaje się znajomość procesów magazynowych i transportowych, analiza danych, negocjacje z dostawcami oraz umiejętność współpracy między działami.
Czytaj dalej
Efekt byka w łańcuchu dostaw: skąd się bierze i jak go tłumić
Efekt byka sprawia, że niewielkie wahania sprzedaży w sklepie zamieniają się u producenta w duże skoki zamówień. Wyjaśniamy, skąd się bierze i co z nim zrobić.
Just in time: dostawy na czas i ryzyka tej metody
Just in time to metoda, w której materiały docierają dokładnie wtedy, gdy są potrzebne. Zapasy maleją, ale rośnie wrażliwość na każde opóźnienie.
Łańcuch dostaw: co to jest i z jakich ogniw się składa
Łańcuch dostaw to sieć firm i działań, dzięki którym towar trafia od surowca do klienta. Oto jego ogniwa, przepływy i podstawowe pojęcia.


