FTL i LTL: czym różni się przewóz całopojazdowy od drobnicowego
FTL oznacza cały pojazd dla jednego zlecenia, LTL to miejsce na naczepie dzielone z cudzymi ładunkami. Od tego wyboru zależą cena, czas i ryzyko uszkodzeń.
FTL (full truck load) to przewóz, w którym jeden zleceniodawca zajmuje cały pojazd lub całą naczepę, niezależnie od tego, czy ładunek wypełnia ją do końca. LTL (less than truck load) to przewóz drobnicowy: ładunek zajmuje część naczepy, a resztę miejsca przewoźnik wypełnia towarem innych klientów. Przy FTL płacisz za pojazd i trasę, przy LTL za ilość miejsca i masę. Dla pełnej naczepy zwykle taniej wychodzi FTL, dla kilku palet LTL, a granica leży zwykle w okolicach kilkunastu palet i zależy od trasy.
Na czym polega różnica w organizacji przewozu
Przy FTL samochód podjeżdża pod załadunek, odbiera towar od jednego nadawcy i jedzie wprost do odbiorcy. Nie ma przeładunków po drodze, a kierowca odpowiada za cały ładunek od rampy do rampy. Czas dostawy wynika z odległości i przepisów o czasie pracy kierowców, o których pisze artykuł o czasie pracy kierowców.
Przy LTL towar trafia najpierw do terminala przewoźnika albo spedytora, jest sortowany według kierunków, łączony z innymi przesyłkami i jedzie wspólnym transportem, często przez jeden lub dwa terminale pośrednie. Sieci drobnicowe działają według rozkładów, więc zlecenie trzeba złożyć z wyprzedzeniem i zmieścić w oknie odbioru. Taki model obsługuje wiele małych przesyłek jednocześnie, ale zwiększa liczbę operacji na każdej z nich.
Zestawienie FTL i LTL
| Cecha | FTL | LTL |
|---|---|---|
| Zajęta przestrzeń | cały pojazd lub naczepa | część naczepy, dzielona z innymi |
| Typowy ładunek | kilkanaście do kilkudziesięciu palet, duża masa | od jednej palety do kilku, mniejsze partie |
| Trasa | bezpośrednia, od nadawcy do odbiorcy | przez terminale i przeładunki |
| Rozliczenie | stawka za pojazd lub za kilometr | cennik według masy, liczby palet lub metrów ładunkowych |
| Czas dostawy | krótszy i łatwiejszy do przewidzenia | dłuższy, zależny od rozkładu terminali |
| Ryzyko uszkodzeń | mniejsze, mniej operacji | większe, bo towar jest wielokrotnie przemieszczany |
| Elastyczność terminu | odbiór zwykle w uzgodnionej godzinie | odbiór w oknie czasowym według rozkładu |
Jak liczy się cenę przewozu
W FTL cena opiera się na trasie, typie pojazdu i sytuacji na rynku, a przy trasach międzynarodowych na tym, czy przewoźnik znajdzie ładunek powrotny. Stawka dotyczy pojazdu, więc nie rośnie, gdy dołożysz kolejną paletę, o ile mieści się w naczepie i w dopuszczalnej ładowności. Składniki tej ceny opisuje tekst o liczeniu kosztu transportu.
W LTL punktem wyjścia jest masa taryfowa. Przewoźnik porównuje masę rzeczywistą z przeliczoną z objętości lub z metrów ładunkowych i do rozliczenia przyjmuje wyższą wartość. Metr ładunkowy (ldm) to metr długości przestrzeni ładunkowej na całej szerokości naczepy, a przelicznik masy na ldm ustala każdy przewoźnik osobno, często jest to kilkaset do ponad tysiąca kilogramów na metr. Dlatego lekka, ale duża paleta potrafi kosztować tyle co ciężka.
Przykład porównania
Przykład: pełna naczepa mieści standardowo 33 europalety w jednym poziomie. Wysyłasz 8 palet na tej samej trasie. W FTL płacisz za cały pojazd, w LTL za 8 palet według cennika. Przy 8 paletach opłaca się zwykle LTL, przy 26-28 paletach porównaj obie oferty, bo cennik drobnicowy może już przekraczać stawkę za pojazd.
Kiedy wybrać FTL
- Ładunek zajmuje większość naczepy albo jej ładowność, na przykład palety z surowcem lub gotowym towarem.
- Towar jest wrażliwy, delikatny albo cenny, więc każdy przeładunek zwiększa ryzyko.
- Termin dostawy jest sztywny, na przykład na linię produkcyjną lub okno rozładunku w centrum dystrybucyjnym.
- Ładunek ma szczególne wymagania, jak temperatura, plomby albo stałe mocowanie. Dostępne zabudowy przedstawia artykuł o rodzajach naczep.
- Nadawca lub odbiorca chce uniknąć terminala, bo towar nie powinien opuszczać pojazdu aż do dostawy.
Kiedy wystarczy LTL
Przewóz drobnicowy jest naturalnym wyborem dla firm, które wysyłają towar często, ale w małych partiach: sklepów internetowych z dużym asortymentem, hurtowni, serwisów części zamiennych. Opłaca się, gdy partia nie wypełnia nawet połowy naczepy i gdy czas dostawy może wynosić kilka dni. Większość przewoźników drobnicowych stosuje stałe cenniki, co upraszcza planowanie kosztów i wystawianie ofert klientom. Szczegóły dla sklepów opisuje tekst o przesyłkach paletowych i gabarytowych.
Przy LTL ważniejsze jest przygotowanie towaru. Paleta musi wytrzymać przeładunki, mieć stabilną owijkę i czytelne oznaczenie, najlepiej etykietę z adresem odbiorcy i numerem zlecenia. Wymiary i masę podawaj prawdziwe, bo korekta po zważeniu w terminalu oznacza dopłatę. Zasady zabezpieczania ładunku zawiera artykuł o mocowaniu ładunków.
Do porównania ofert warto doliczyć koszt czasu. Przy FTL pojazd stoi pod rampą tylko tyle, ile trwa załadunek, a przy LTL nadawca musi dostosować się do okna odbioru i często wcześniej niż zwykle zamknąć kompletację. Jeśli magazyn nie jest w stanie wystawić towaru na godzinę, przewoźnik może naliczyć postój, który zjada oszczędność z niższej stawki.
Rozwiązania pośrednie
Między skrajnościami istnieją warianty. Przewóz częściowy (partial load) obejmuje kilka lub kilkanaście palet na zarezerwowanej części naczepy, zwykle bez przeładunków, co daje cechy FTL przy cenie niższej niż za cały pojazd. Zdarza się też, że spedytor łączy ładunki kilku zleceniodawców na jednej trasie i dzieli koszt, zachowując jedno wspólne załadowanie. Ofertę można też wybrać według trasy, bo na kierunkach o dużym ruchu drobnica jedzie szybko i często, a w mniej popularnych relacjach rośnie czas dostawy.
Jak podjąć decyzję
- Zbierz dane o ładunku: liczbę palet, wymiary, masę rzeczywistą, rodzaj opakowania i wymagania szczególne.
- Zapytaj o wycenę w obu wariantach, jeśli ładunek mieści się w przedziale granicznym.
- Porównaj nie tylko cenę, ale też czas dostawy, liczbę przeładunków i odpowiedzialność za szkody.
- Sprawdź, jak wygląda rozliczenie nietypowych sytuacji: przestoju przy załadunku, odmowy odbioru, zmiany adresu.
- Przy stałych wysyłkach wynegocjuj cennik na kwartał lub rok, zamiast wyceniać każdą przesyłkę osobno.
Warto też zastanowić się, kto organizuje transport. Własne samochody sprawdzają się przy powtarzalnych, pełnych kursach, a przy zmiennych wolumenach lepiej korzystać z firmy spedycyjnej, jak pokazuje porównanie własnej floty i spedycji. Rolę pośrednika wyjaśnia tekst o spedycji, a sposób składania zleceń opisuje poradnik o zlecaniu transportu towaru.
Czytaj dalej
Transport morski: rodzaje kontenerów i etapy przewozu
Przewóz morski w kontenerze to kilka etapów i dokumentów. Pokazujemy, jaki kontener dobrać do towaru, czym różni się FCL od LCL i co może podnieść koszt.
Fracht lotniczy: kiedy się opłaca i jak liczyć masę taryfową
W transporcie lotniczym płaci się za większą z dwóch wartości: masy rzeczywistej albo wolumetrycznej. Pokazujemy wzór z przykładami i podpowiadamy, kiedy fracht się opłaca.
Własny transport czy spedycja: co się bardziej opłaca firmie
Własna flota daje kontrolę nad terminem i obsługą klienta, spedycja zamienia koszty stałe na zmienne. O wyborze decyduje powtarzalność tras i wykorzystanie aut.


