Rodzaje naczep i zabudów: firanka, izoterma, chłodnia, wywrotka
Dobór naczepy zaczyna się od towaru: jak jest pakowany, jak się go ładuje i czy wymaga temperatury. Zestawienie najczęściej używanych zabudów w transporcie drogowym.
Najczęściej używana naczepa to firanka (plandeka z odsuwanymi burtami), ale do towarów w temperaturze kontrolowanej potrzebna jest izoterma lub chłodnia, do sypkich wywrotka, do ciężkich i długich ładunków platforma. Poniżej przegląd zabudów z informacją, do czego służą i na co zwrócić uwagę przy zamawianiu transportu.
Przegląd najczęstszych zabudów
| Zabudowa | Opis | Typowy towar |
|---|---|---|
| Firanka (kurtyna) | plandeka odsuwana na boki, załadunek z boku, z góry i z tyłu | palety, towar paczkowany, materiały budowlane |
| Skrzyniowa (kontener, furgon) | sztywne ściany i dach, zamknięta bryła | towary wrażliwe na kradzież i warunki pogodowe, elektronika, AGD |
| Izoterma | izolowana skrzynia bez agregatu chłodniczego | towary wymagające stabilnej temperatury, przy krótkich trasach |
| Chłodnia (reefer) | izolowana skrzynia z agregatem, ustawiana temperatura | żywność, leki, kwiaty, chemia wrażliwa na ciepło |
| Wywrotka | skrzynia przechylana hydraulicznie | kruszywa, ziemia, odpady, materiały sypkie |
| Platforma (pomost) | otwarta platforma bez burt lub z niskimi burtami | maszyny, stal, elementy konstrukcyjne, duże gabaryty |
| Niskopodwoziowa | obniżona rama pod ciężkie i wysokie ładunki | maszyny budowlane, linie technologiczne |
| Cysterna | zbiornik przystosowany do płynów, paliw, gazów lub proszków | paliwa, chemikalia, mleko, mąka, cement |
| Mega (duża objętość) | wyższa skrzynia lub firanka o zwiększonej ładowności objętościowej | towary lekkie i duże, jak opakowania, tekstylia, plastik |
Jak dobrać naczepę do towaru
- Masa i objętość: ładunek ciężki, ale mały dobrze jedzie na zwykłej naczepie, a lekki i duży wymaga zabudowy typu mega.
- Sposób załadunku: boczny przydaje się przy rampach z jednej strony lub placach, tylny przy typowych rampach magazynowych, górny przy ładunkach podnoszonych suwnicą.
- Wymagana temperatura: jeśli towar ma pozostać w określonym zakresie, potrzebna jest chłodnia, a przy krótkiej trasie i stabilnym towarze często wystarcza izoterma.
- Zabezpieczenie przed kradzieżą i pogodą: zabudowa sztywna daje większą ochronę niż plandeka.
- Wymiary palet: europaleta 1200 x 800 mm i paleta przemysłowa 1200 x 1000 mm układają się na naczepie w różnej liczbie, co wpływa na wypełnienie.
Wymiary i ładowność w skrócie
Standardowa naczepa ciągnika siodłowego ma około 13,6 m długości ładunkowej. Mieści zwykle 33 europalety ułożone poprzecznie w jednej warstwie, a palet przemysłowych 1200 x 1000 mm mniej, najczęściej 26. Dopuszczalna masa całkowita zestawu na polskich drogach wynosi w typowym przypadku 40 t, a ładowność użytkowa zależy od masy własnej pojazdu. Zabudowy chłodnicze i izolowane są cięższe, więc przy tej samej masie całkowitej mają mniejszą ładowność.
Na co patrzeć przy zamawianiu
Podaj spedytorowi liczbę i typ palet, masę, wymiary najdłuższej sztuki, sposób załadunku i rozładunku oraz wymagania temperaturowe. Sama informacja „ciężarówka do Hamburga” nie wystarcza do wyceny, a nietrafiony typ naczepy kończy się dopłatą lub odmową załadunku.
Zestawy i inne rozwiązania
Poza klasycznym ciągnikiem siodłowym z naczepą stosuje się także zestawy typu jumbo, czyli samochód ciężarowy z przyczepą, w których zabudowa jest podzielona na dwie części i daje dużą objętość przy krótszych długościach każdego członu. Przewoźnicy kontenerowi używają podwozi kontenerowych, na których montuje się kontenery morskie lub nadwozia wymienne. Sprawdza się to w przewozach intermodalnych, bo zmiana środka transportu nie wymaga przeładunku towaru.
Do przewozu samochodów służą lawety i wieloosiowe laweciarki. Do ładunków o zmiennej temperaturze produkuje się chłodnie z wieloma komorami i przegrodami, co pozwala wieźć mrożonki i towary schłodzone w jednym kursie. Przy produktach spożywczych, farmaceutycznych lub chemicznych naczepa powinna mieć świadectwo czystości i, w razie potrzeby, atesty wymagane przez odbiorcę.
Zabezpieczenie ładunku zależnie od zabudowy
Na firance plandeka nie jest elementem mocującym, więc towar na paletach trzeba zabezpieczyć pasami, matami antypoślizgowymi i odpowiednim ułożeniem. Na platformie cały ładunek jest narażony na wiatr i deszcz, więc osłania się go plandekami i mocuje pasami lub łańcuchami według obliczeń. Na zabudowach sztywnych stosuje się belki rozporowe i pasy ułożone w sposób zapobiegający przesuwaniu. Zasady i środki opisuje tekst o mocowaniu ładunków.
Kiedy zlecać, a kiedy mieć własną naczepę
Firmy własnych flot zwykle kupują naczepy uniwersalne, a specjalistyczne wynajmują albo zlecają przewoźnikom. Do porównania opłacalności pomaga tekst o własnej flocie i spedycji, a szersze zasady zamawiania przewozu opisuje artykuł Jak zlecić transport towaru. Przy ładunkach, które nie mieszczą się w standardowych wymiarach, przydaje się tekst o transporcie ponadgabarytowym.
Lista kontrolna przed zleceniem
- Wymiary i masa najcięższej oraz najdłuższej sztuki.
- Liczba palet i ich typ, ewentualnie możliwość piętrzenia.
- Strona załadunku i rozładunku: rampa, plac, wózek czy suwnica.
- Wymagana temperatura i sposób jej potwierdzenia, na przykład wydruk z rejestratora.
- Wrażliwość na wilgoć, wstrząsy i kradzież.
- Specjalne wymagania: ADR, certyfikaty czystości, windy załadowcze.
Czytaj dalej
Transport morski: rodzaje kontenerów i etapy przewozu
Przewóz morski w kontenerze to kilka etapów i dokumentów. Pokazujemy, jaki kontener dobrać do towaru, czym różni się FCL od LCL i co może podnieść koszt.
Fracht lotniczy: kiedy się opłaca i jak liczyć masę taryfową
W transporcie lotniczym płaci się za większą z dwóch wartości: masy rzeczywistej albo wolumetrycznej. Pokazujemy wzór z przykładami i podpowiadamy, kiedy fracht się opłaca.
Własny transport czy spedycja: co się bardziej opłaca firmie
Własna flota daje kontrolę nad terminem i obsługą klienta, spedycja zamienia koszty stałe na zmienne. O wyborze decyduje powtarzalność tras i wykorzystanie aut.


