Magazynowanie

Wskaźniki KPI w magazynie: które mierzyć i jak je liczyć

Dobre wskaźniki magazynowe to kilka liczb, które pokazują czas, dokładność, koszt i wykorzystanie miejsca. Oto zestaw z wzorami i przykładami.

Redakcja Centrum Logistyki3 min czytania

Kierownik magazynu przegląda wskaźniki na ekranie tabletu na tle regałów

Wskaźniki KPI w magazynie to liczby opisujące, jak szybko, dokładnie i tanio pracuje obiekt. Dobrze dobrane pokazują, gdzie jest problem, a źle dobrane produkują raporty, których nikt nie czyta. Poniżej zestaw wskaźników, które mają sens w większości magazynów, z wzorami i krótkim komentarzem. Wskaźniki całego łańcucha dostaw, jak OTIF, opisuje osobny tekst o wskaźnikach łańcucha dostaw.

Zestawienie głównych wskaźników

Wskaźnik Wzór Co pokazuje
Rotacja zapasów wartość sprzedaży (lub rozchodu) w okresie / średni stan zapasów ile razy zapas wymienia się w okresie
Dni zapasu liczba dni w okresie / rotacja na ile dni wystarczy zapas
Dokładność zapasów pozycje zgodne ze spisem / wszystkie spisane pozycje czy system zgadza się z półką
Dokładność kompletacji zamówienia bez błędu / wszystkie zamówienia jakość pracy przed wysyłką
Czas realizacji zamówienia czas od zwolnienia zamówienia do wysyłki szybkość obsługi
Wykorzystanie powierzchni zajęte miejsca paletowe / wszystkie miejsca obłożenie magazynu
Koszt obsługi zamówienia koszty operacyjne / liczba zamówień efektywność kosztowa
Wydajność pracy zebrane pozycje / godziny pracy produktywność zespołu

Rotacja zapasów i dni zapasu

To podstawowy wskaźnik zamrożenia kapitału. Wysoka rotacja oznacza, że towar nie leży długo, niska, że zalega. Wartość sama w sobie niewiele mówi, więc porównuj ją między grupami asortymentu i w czasie. Warto dzielić zapasy na szybko i wolno rotujące, na przykład według analizy ABC i XYZ. Zasady sterowania stanami opisuje tekst o zarządzaniu zapasami.

Przykład obliczeń

Gdy roczny rozchód wynosi 12 mln zł, a średni stan zapasów 3 mln zł, rotacja to 12 / 3 = 4 razy w roku. Zapas wystarcza średnio na 365 / 4, czyli około 91 dni. Liczby są przykładowe.

Dokładność zapasów i kompletacji

Dokładność zapasów sprawdza się spisem, najlepiej cyklicznym, opisanym w artykule o inwentaryzacji magazynu. Wartość poniżej oczekiwanej oznacza, że system pokazuje towar, którego brakuje, albo odwrotnie. Dokładność kompletacji to udział zamówień wysłanych bez pomyłki. Warto zapisywać rodzaj błędu: zły produkt, zła ilość, uszkodzenie. Od tego zależy, co poprawiać.

Czas realizacji i wydajność

Czas realizacji zamówienia mierz od chwili, gdy trafiło do magazynu, do momentu przekazania przewoźnikowi. Podział na etapy pokazuje, gdzie czas ucieka: oczekiwanie na kompletację, pakowanie czy odbiór kuriera. Szerzej o tym wskaźniku pisze artykuł o czasie realizacji zamówienia. Wydajność liczona jako pozycje na godzinę pozwala porównywać zmiany i metody pracy, ale nie powinna być jedynym kryterium oceny ludzi, bo zachęca do pośpiechu kosztem jakości.

Wykorzystanie powierzchni i koszt zamówienia

Wykorzystanie miejsc paletowych pokazuje, czy płacisz za puste regały. Zbyt niskie oznacza koszt bez przychodu, zbyt wysokie, ponad 90-95%, utrudnia ruch i uzupełnianie. Koszt obsługi zamówienia składa się z pracy, sprzętu, mediów i opakowań. Składniki opisuje tekst o koszcie magazynowania.

Wskaźniki dodatkowe do rozważenia

Gdy podstawowe liczby są pod kontrolą, można dodać kolejne. Czas rozładunku i przyjęcia pokazuje, czy rampa nie hamuje całego magazynu. Odsetek zamówień wysłanych na czas łączy magazyn z obsługą klienta. Liczba zwrotów z powodu błędu magazynu wskazuje jakość kompletacji i pakowania. Wykorzystanie sprzętu, na przykład godzin pracy wózków w stosunku do dostępnych, pozwala ocenić, czy flota jest za duża lub za mała. Udział zapasów zalegających, czyli bez ruchu od ustalonej liczby dni, pokazuje, ile kapitału i miejsca zajmuje towar, który nie sprzedaje się wcale.

Każdy dodatkowy wskaźnik to więcej pracy przy zbieraniu danych, więc dodawaj je pojedynczo i tylko wtedy, gdy odpowiadają na konkretne pytanie. Wskaźnik bez właściciela szybko staje się kolumną w arkuszu, której nikt nie otwiera.

Częstotliwość raportowania

Wskaźniki operacyjne, jak liczba zamówień i błędy, sprawdzaj codziennie lub co tydzień, bo na nie da się szybko zareagować. Wskaźniki kosztowe i rotację zapasów oceniaj co miesiąc lub kwartał, ponieważ zmieniają się wolniej. Trend z kilku okresów mówi więcej niż pojedynczy odczyt, dlatego prowadź prosty wykres dla każdej liczby i oznaczaj na nim zmiany, na przykład nowy sposób kompletacji albo wdrożenie systemu.

Jak wybrać KPI dla swojego magazynu

  • wybierz 5-7 wskaźników, nie kilkadziesiąt,
  • dla każdego ustal definicję, wzór, źródło danych i osobę odpowiedzialną,
  • wyznacz wartość docelową na podstawie własnej historii,
  • zbieraj dane tak samo przez kilka miesięcy, zanim zaczniesz porównywać,
  • omawiaj wyniki na krótkim, regularnym spotkaniu z zespołem.

Typowe błędy przy pomiarze

Najczęstszy błąd to zmiana definicji w trakcie, przez co wyniki z kolejnych miesięcy nie są porównywalne. Drugi to mierzenie czegoś tylko dlatego, że da się to łatwo pobrać z systemu. Trzeci to brak działań: wskaźnik, który spada, a nikt nie zadaje pytania dlaczego. System WMS ułatwia zbieranie danych, ale nie zastępuje decyzji, co robić z wynikami.

Czytaj dalej