Magazyn chłodniczy: strefy temperatur i zasady pracy
Magazyn chłodniczy utrzymuje stałą, niską temperaturę towaru. Oto strefy temperatur, zasady łańcucha chłodniczego, wyposażenie i BHP pracy w chłodzie.
Magazyn chłodniczy to obiekt, w którym towary przechowuje się w kontrolowanej, obniżonej temperaturze, tak aby nie psuły się i zachowały jakość. Przechowuje się tu żywność, leki, kosmetyki, rośliny i inne produkty wrażliwe na ciepło. W praktyce określenie obejmuje kilka rodzajów komór: chłodnie utrzymują temperaturę niewiele powyżej zera, a mroźnie utrzymują ją poniżej zera. Różnice te wpływają na budowę obiektu, sprzęt i zasady pracy ludzi.
Strefy temperatur w magazynie chłodniczym
Nie ma jednej temperatury dla całego obiektu. Zakres zależy od towaru, a wymagania określa producent albo przepisy dotyczące danej grupy produktów. Poniższy podział jest uproszczony i ma charakter orientacyjny.
| Strefa | Orientacyjny zakres | Typowe towary |
|---|---|---|
| Chłodnia dodatnia | od kilku stopni powyżej zera | nabiał, warzywa, owoce, wędliny, część leków |
| Mroźnia | poniżej zera, dla żywności głęboko mrożonej zwykle -18 °C lub niżej | mięso, ryby, warzywa mrożone, lody |
| Strefa kontrolowana temperaturowo | stały zakres, często zbliżony do temperatury pokojowej | kosmetyki, część leków i chemii |
| Strefa przejściowa | pośrednia, bufor | przyjęcie i wydanie bez przerwania chłodu |
Warto zapytać dostawcę towaru o dokładny zakres, bo każdy produkt ma swoje wymagania i zapis na etykiecie. Dla leków obowiązują dodatkowe zasady dobrej praktyki dystrybucyjnej, które określają warunki przechowywania i dokumentacji.
Łańcuch chłodniczy
Łańcuch chłodniczy to ciąg zdarzeń od produkcji do odbiorcy, w którym towar stale utrzymuje wymaganą temperaturę. Magazyn jest tylko jednym z ogniw: wcześniej jest transport, później kolejny transport i sklep lub klient. Przerwa w dowolnym miejscu, na przykład długie oczekiwanie na rampie, może obniżyć jakość towaru lub spowodować, że nie nadaje się do sprzedaży.
Dlatego przy przyjęciu sprawdza się temperaturę dostawy, zapisuje ją w dokumentach i odrzuca albo odkłada na kontrolę towar, który wymaganego zakresu nie spełnia. Bieżące zasady przyjęcia opisuje tekst o przyjęciu towaru do magazynu, a zasady transportu w kontrolowanej temperaturze wynikają między innymi z porozumienia ATP i z rodzajów zabudów opisanych w materiale o rodzajach naczep i zabudów.
Budowa i wyposażenie
- Izolowane ściany i strop, drzwi z uszczelkami i kurtyny, które ograniczają straty chłodu.
- Agregaty chłodnicze i parowniki dobrane do kubatury, obciążenia towarem i liczby otwarć drzwi.
- Posadzka odporna na niską temperaturę z ochroną przed przemarzaniem gruntu w mroźni.
- Rampy z uszczelnieniem do naczep, żeby przeładunek odbywał się bez kontaktu z ciepłym powietrzem.
- Czujniki temperatury i rejestratory, często z alarmami wysyłanymi do osoby dyżurującej.
- Regały i wózki dostosowane do niskich temperatur, w tym wózki z kabiną i odpowiednimi bateriami.
Przy doborze sprzętu pamiętaj, że niska temperatura skraca pracę baterii i wpływa na działanie niektórych urządzeń. Podstawy wyboru wózków znajdziesz w tekście o wózku elektrycznym i spalinowym.
Zasady pracy z towarem w chłodzie
- Utrzymuj stałą kontrolę temperatury w każdej strefie i dokumentuj odczyty zgodnie z wymaganiami towaru.
- Ogranicz czas otwarcia drzwi i przeładunku, a towar na rampie nie powinien czekać dłużej niż to konieczne.
- Układaj towar tak, by powietrze mogło krążyć wokół palet, i nie blokuj parowników.
- Stosuj rotację zależną od terminu przydatności, zgodnie z zasadą opisaną w tekście o FIFO, LIFO i FEFO.
- Oddziel towary, które mogą na siebie wpływać, na przykład pachnące od delikatnych.
- Prowadź regularne mycie i dezynfekcję zgodnie z przyjętym systemem bezpieczeństwa żywności.
Co zrobić przy awarii chłodzenia
Przygotuj z wyprzedzeniem plan: kto jest powiadamiany, jak szybko, gdzie można przenieść towar i kto decyduje o ocenie jego przydatności. Zasilanie awaryjne i rezerwowe agregaty skracają czas reakcji. Po awarii towar ocenia się na podstawie zapisów temperatury, a nie na oko.
BHP w niskiej temperaturze
Praca w chłodni i mroźni jest uciążliwa dla organizmu. Pracodawca zapewnia odzież ochronną, rękawice i obuwie, a także ustala czas przebywania w niskiej temperaturze i przerwy w cieple. Obowiązki pracodawcy w zakresie warunków pracy i profilaktycznych badań regulują przepisy prawa pracy oraz przepisy BHP, które warto sprawdzić z lekarzem medycyny pracy. Dodatkowe zagrożenia to śliskie podłogi, szron na regałach i uczucie dezorientacji w komorze o niskiej widoczności. W mroźniach wyposaża się wnętrze w sygnalizację alarmową i drzwi, które da się otworzyć od środka. Ogólne zasady bezpieczeństwa omawia tekst o BHP w magazynie.
Koszty i organizacja
Magazyn chłodniczy jest droższy w budowie i eksploatacji niż zwykły skład. Największą pozycją bywa energia na chłodzenie, dlatego opłaca się pilnować szczelności drzwi, stanu izolacji i zużycia energii w skali miesiąca. Do składników kosztów magazynowania dochodzą tu nakłady na monitoring, dokumentację i serwis agregatów; ogólny układ rachunku opisuje tekst o koszcie magazynowania. Wielu przedsiębiorców decyduje się na usługę zewnętrzną, bo budowa i prowadzenie własnej chłodni wymaga większych inwestycji niż najem miejsc u operatora.
Czytaj dalej
Pakowanie i wysyłka z magazynu: stanowisko, materiały, kontrola
Pakowanie to ostatni etap, na którym można jeszcze naprawić błąd kompletacji. Poradnik opisuje stanowisko, materiały, kontrolę i przygotowanie przesyłek do odbioru.
Inwentaryzacja magazynu: jak przeprowadzić spis z natury krok po kroku
Inwentaryzacja magazynu porównuje stan z systemu ze stanem na półkach. Poniżej przygotowanie, przebieg spisu z natury, rozliczenie różnic i porównanie ze spisem ciągłym.
Najczęstsze błędy w organizacji magazynu i jak ich uniknąć
Większość strat w magazynie nie bierze się z braku sprzętu, tylko z kilku powtarzalnych błędów organizacyjnych. Oto dziesięć z nich, wraz z tym, jak je rozpoznać i naprawić.


