Nearshoring: co to jest i jak zmienia łańcuch dostaw
Nearshoring przybliża produkcję i dostawców do odbiorcy. Porównujemy go z offshoringiem i pokazujemy, co zmienia w transporcie, zapasach i ryzyku.
Nearshoring to przeniesienie produkcji, usług lub zakupów do kraju położonego blisko rynku sprzedaży, zamiast do odległego regionu o niskich kosztach pracy. Dla firm w Polsce typowym kierunkiem jest Europa Środkowa, a dla zachodnich odbiorców sama Polska. Główne skutki dla logistyki to krótsze trasy, szybsze dostawy i mniejsze zapasy, ale zwykle przy wyższym koszcie wytworzenia. Poniżej porównanie z offshoringiem i wskazówki, jak policzyć, czy się to opłaca.
Nearshoring, offshoring i reshoring
Trzy pojęcia często się mieszają, więc warto je rozdzielić:
- offshoring to przeniesienie działalności do odległego kraju, najczęściej w poszukiwaniu niższych kosztów,
- nearshoring to przeniesienie do kraju bliskiego geograficznie, często w tej samej strefie czasowej i w obrębie jednego rynku,
- reshoring to powrót produkcji do kraju macierzystego.
Relokacja produkcji nie zawsze oznacza całkowitą zmianę. Częściej firma dodaje drugie źródło dostaw bliżej odbiorcy i zostawia część zamówień u dotychczasowego partnera.
Porównanie w tabeli
| Kryterium | Offshoring | Nearshoring |
|---|---|---|
| Koszt wytworzenia | zwykle niższy | zwykle wyższy |
| Czas transportu | tygodnie, często droga morska | dni, często transport drogowy |
| Wielkość partii | duże, pełne kontenery | mniejsze, częstsze dostawy |
| Zapasy w łańcuchu | wysokie, bo dostawa trwa długo | niższe, krótszy cykl uzupełniania |
| Wrażliwość na zakłócenia | duża, dużo ogniw i portów | mniejsza, krótsza trasa |
| Komunikacja | różnice stref czasowych i kultur | łatwiejsza, wspólny dzień pracy |
| Elastyczność | mała, długie zamówienia | większa, szybka zmiana wolumenu |
Co nearshoring zmienia w logistyce
Skrócenie trasy przekłada się na kilka zmian. Przewóz drogowy lub kolejowy zastępuje część transportu morskiego, więc rośnie rola spedycji lądowej. Dostawy są częstsze i mniejsze, co zwiększa liczbę przewozów, ale pozwala trzymać mniejsze zapasy. Przy długich trasach z Azji wielu firm musiało składować towar na kilka miesięcy do przodu, bo cykl zamówienia był długi i niepewny.
Zmienia się też koszt zapasu. Mniejsza wartość towaru w magazynie to mniej kapitału zamrożonego i niższy koszt magazynowania. Z drugiej strony przy częstszych, mniejszych przesyłkach rośnie koszt przewozu na jednostkę, a to wymaga przeliczenia według zasad opisanych w tekście o kosztach transportu.
Jak policzyć opłacalność
Porównaj koszt całkowity, a nie cenę jednostkową. Do ceny z fabryki dodaj transport, cła i opłaty, koszt zapasu w drodze i w magazynie, koszt ryzyka opóźnień oraz koszt ewentualnych braków. Dopiero taka suma pokazuje, czy droższa produkcja bliżej rynku wychodzi taniej w całym łańcuchu.
Czynniki, które skłaniają do nearshoringu
- wydłużone i niepewne czasy dostaw z odległych rynków,
- rosnące koszty frachtu i nagłe skoki stawek,
- potrzeba szybkiej reakcji na zmiany popytu,
- chęć rozproszenia ryzyka przez więcej niż jedno źródło dostaw,
- wymogi klientów dotyczące krótkich terminów i kontroli jakości na miejscu,
- cele związane z emisjami z transportu.
Ostatni punkt ma coraz większe znaczenie. Krótsza trasa zwykle oznacza mniejszą emisję na dostawę, o ile przewóz nie jest realizowany mało efektywnie. Metody liczenia opisujemy w artykule o śladzie węglowym w logistyce.
Wpływ na magazyny i nieruchomości
Przeniesienie źródeł dostaw wpływa na to, gdzie i jak duże magazyny są potrzebne. Gdy dostawy docierają szybciej, firma może skrócić zapas i zmniejszyć powierzchnię składowania. Jednocześnie rośnie znaczenie obiektów blisko granic, węzłów drogowych i terminali kolejowych, gdzie towar jest przeładowywany na krótsze trasy rozwozowe. Dla przewoźników i spedytorów oznacza to więcej krótszych kursów i większe zapotrzebowanie na dobre planowanie ładunków powrotnych.
W przypadku produkcji przeniesionej do Polski dla odbiorców z Europy Zachodniej rośnie również ruch w kierunku zachodnim i południowym. Zmienia to układ stawek i dostępność naczep na poszczególnych trasach.
Koszty ukryte po obu stronach
Porównanie ceny z fabryki pomija pozycje, które w offshoringu pojawiają się dopiero w trakcie realizacji: opłaty portowe i demurrage za przetrzymany kontener, koszt zapasu w drodze, ubezpieczenie ładunku w długim rejsie, większe straty na reklamacjach oraz koszt podróży i nadzoru jakości. Przy nearshoringu tych pozycji jest mniej, ale pojawiają się inne: wyższe płace, droższa energia i mniejsza liczba dostawców do wyboru. Rzetelne porównanie wymaga zebrania tych kosztów dla tych samych produktów i tych samych ilości, najlepiej z ostatnich dwunastu miesięcy.
Warto też uwzględnić koszt zmiany: audyt nowego dostawcy, próbne partie, przeniesienie oprzyrządowania i czas, w którym płaci się za dwa źródła naraz.
Ograniczenia i pułapki
Nearshoring nie rozwiązuje każdego problemu. Dostawcy w bliskich krajach mają własne ograniczenia: dostępność pracowników, rosnące płace i zależność od surowców sprowadzanych z daleka. Przeniesienie montażu nie oznacza więc, że cały łańcuch skraca się równie mocno. Zdarza się, że komponenty nadal przypływają z Azji, a zmienia się tylko miejsce ostatniego etapu.
Ważny jest też sposób przewozu. Połączenie kilku środków, w tym kolei i trasy morskiej, opisujemy w tekście o transporcie intermodalnym. Przy bliskich kierunkach często opłaca się podział trasy między drogę i kolej.
Kiedy rozważyć zmianę dostawcy
- Zbierz dane o całkowitym koszcie obecnych dostaw, w tym opóźnieniach i brakach.
- Wskaż produkty o największej wartości zapasu w drodze i długim czasie dostawy.
- Zapytaj o ofertę dostawców bliższych i porównaj koszt całkowity.
- Zacznij od pilotażu na wybranych pozycjach, zostawiając dotychczasowego dostawcę jako zapasowego.
Najczęstsze pytania o nearshoring
Czy nearshoring zawsze jest droższy w produkcji?
Zwykle koszt wytworzenia jest wyższy niż w odległych krajach o niskich płacach, ale różnica bywa równoważona niższym transportem, mniejszymi zapasami i mniejszą liczbą opóźnień. Decyduje koszt całkowity.
Czym nearshoring różni się od offshoringu?
Offshoring przenosi działalność do dowolnego, często odległego kraju. Nearshoring ogranicza się do krajów bliskich geograficznie i kulturowo, co skraca czas dostaw i ułatwia współpracę.
Czy po nearshoringu potrzebny jest mniejszy magazyn?
Często tak, bo krótszy cykl uzupełniania pozwala trzymać niższy zapas. Warunek to stabilne dostawy, więc nie warto zmniejszać zapasu bezpieczeństwa dla pozycji krytycznych.
Czy nearshoring wymaga zmiany środka transportu?
Zwykle tak. Zamiast frachtu morskiego dominuje transport drogowy lub kolejowy, a trasy są krótsze i częstsze. Zmienia to dobór przewoźników i sposób planowania załadunków.
Czytaj dalej
Efekt byka w łańcuchu dostaw: skąd się bierze i jak go tłumić
Efekt byka sprawia, że niewielkie wahania sprzedaży w sklepie zamieniają się u producenta w duże skoki zamówień. Wyjaśniamy, skąd się bierze i co z nim zrobić.
Just in time: dostawy na czas i ryzyka tej metody
Just in time to metoda, w której materiały docierają dokładnie wtedy, gdy są potrzebne. Zapasy maleją, ale rośnie wrażliwość na każde opóźnienie.
Łańcuch dostaw: co to jest i z jakich ogniw się składa
Łańcuch dostaw to sieć firm i działań, dzięki którym towar trafia od surowca do klienta. Oto jego ogniwa, przepływy i podstawowe pojęcia.


