Przepisy i BHP w transporcie

Pakiet mobilności: najważniejsze zmiany dla przewoźników

Pakiet mobilności to zestaw unijnych przepisów o czasie pracy, kabotażu i delegowaniu kierowców. Poniżej zmiany, które realnie dotykają przewoźników, i to, co już nie obowiązuje.

Redakcja Centrum Logistyki4 min czytania

Ciężarówka z naczepą firanką na parkingu przy autostradzie o świcie, obok biurko z dokumentami

Pakiet mobilności to nazwa trzech unijnych aktów prawnych, które zmieniły zasady w transporcie drogowym: o czasie pracy i odpoczynku kierowców, o dostępie do rynku (w tym kabotażu) oraz o delegowaniu pracowników. Przepisy weszły w życie etapami od 2020 roku, a większość obowiązków stosuje się od 21 lutego 2022 roku. Dla przewoźnika oznacza to inne planowanie tras, inne wymagania wobec sprzętu i więcej dokumentacji.

Z czego składa się pakiet

Obszar Co reguluje Kogo dotyczy najbardziej
Czas pracy i odpoczynek miejsce odpoczynku tygodniowego, powroty kierowców, tachografy kierowcy i planiści w transporcie międzynarodowym
Dostęp do rynku kabotaż, warunki licencji, pojazdy powyżej 2,5 t w przewozach międzynarodowych przewoźnicy z flotą lekką i ciężką
Delegowanie stosowanie przepisów kraju przejazdu o wynagrodzeniu w wybranych przewozach firmy realizujące kabotaż i przewozy między dwoma innymi państwami

Szczegóły limitów jazdy opisaliśmy w artykule o czasie pracy kierowców. Tutaj skupiamy się na tym, co pakiet dodał lub zmienił.

Odpoczynek tygodniowy i powroty kierowców

Regularnego odpoczynku tygodniowego, czyli co najmniej 45 godzin, nie wolno spędzać w kabinie. Pracodawca odpowiada za zapewnienie noclegu w odpowiednim miejscu i za pokrycie jego kosztów. Odpoczynek skrócony można nadal spędzić w pojeździe, o ile ma miejsca do spania.

Drugi obowiązek to organizacja pracy tak, by kierowca regularnie wracał do domu albo do bazy operacyjnej pracodawcy. Przepisy mówią o cyklach trzy- lub czterotygodniowych, zależnie od tego, jak kierowca wykorzystuje odpoczynki. Planista musi to widzieć w grafiku, a nie dopiero przy kontroli.

Kabotaż: limity i okres karencji

Kabotaż to przewóz krajowy w obcym państwie, wykonywany przez przewoźnika spoza tego kraju. Po przywozie ładunku z zagranicy wolno wykonać do trzech przewozów kabotażowych w ciągu siedmiu dni. Po ich zakończeniu obowiązuje czterodniowa karencja, w której ten sam pojazd nie może wykonywać kabotażu w tym samym państwie.

Co przestało obowiązywać

Obowiązek powrotu pojazdu do bazy co osiem tygodni został unieważniony wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości UE z 4 października 2024 roku. Przepis o powrocie kierowcy, opisany wyżej, nadal działa. Nie myl więc „powrotu pojazdu do bazy” z powrotem kierowcy do domu.

Delegowanie kierowców

Zasady delegowania przewidują, że w części przewozów kierowca podlega przepisom państwa, w którym pracuje, w zakresie wynagrodzenia minimalnego i warunków pracy. Dotyczy to między innymi kabotażu i przewozów między dwoma państwami, w których firma nie ma siedziby. Zwykły przewóz dwustronny z kraju siedziby i do niego co do zasady wyłączono. Przewoźnik musi składać zgłoszenia delegowania w odpowiednim rejestrze i mieć dokumenty dostępne na kontroli. Rozliczenia dla kierowców opisuje tekst o dietach i ryczałtach.

Tachografy i lżejsze pojazdy

Pakiet wprowadził obowiązek montażu tachografów inteligentnych drugiej generacji w pojazdach w międzynarodowym transporcie, według harmonogramu wymiany starszych urządzeń. Różnice między generacjami wyjaśnia artykuł o tachografie cyfrowym.

Od 1 lipca 2026 roku tachograf obejmuje także pojazdy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 2,5 t i do 3,5 t, wykonujące zarobkowy transport międzynarodowy. Firmy z busami muszą więc wyposażyć floty i nauczyć kierowców obsługi karty. Takie pojazdy wchodzą również w zakres wymagań dotyczących licencji transportowej.

Co zrobić w firmie

  • sprawdzić grafiki kierowców pod kątem miejsca odpoczynku tygodniowego i terminów powrotu,
  • policzyć w planie tras limit trzech przewozów kabotażowych i karencję,
  • zweryfikować, które kursy wymagają zgłoszenia delegowania,
  • sprawdzić, czy flota 2,5-3,5 t ma tachografy i ważne licencje,
  • uwzględnić nowe odcinki płatne i stawki w systemie e-TOLL, jeśli pracujesz na polskich drogach.

Jak zmiany wpływają na koszty i planowanie

Najbardziej odczuwalna jest zmiana w organizacji pracy kierowców. Nocleg poza kabiną, planowane powroty i konieczność prowadzenia ewidencji delegowania podnoszą koszt kilometra w przewozach międzynarodowych. Firmy, które liczyły stawki według starych zasad, często dopiero po pierwszych rozliczeniach widzą, że różnica jest większa niż wpisany do kalkulacji dodatek.

Dla planisty oznacza to zmianę sposobu pracy. Przy układaniu tras trzeba brać pod uwagę nie tylko limity jazdy, ale też miejsce, w którym kierowca spędzi odpoczynek tygodniowy, i kolejny termin powrotu. Przy kabotażu dochodzi licznik przewozów i dni, który powinien być widoczny w systemie transportowym, a nie w notatce dyspozytora.

Pytanie planisty Co sprawdzić
Gdzie kierowca odbierze odpoczynek tygodniowy? czy w pobliżu trasy jest zapewniony nocleg
Kiedy kierowca wraca do domu lub do bazy? cykl trzy- lub czterotygodniowy w grafiku
Ile przewozów kabotażowych wykonano w tym państwie? licznik do trzech przewozów i data pierwszego rozładunku
Czy kurs podlega delegowaniu? rodzaj przewozu i państwo, w którym jest wykonywany

Częste błędy po wejściu przepisów

Najczęstszy błąd to założenie, że skoro pojazd nie musi wracać do bazy, to kierowca także nie musi. Drugi to traktowanie kabotażu jak zwykłego przewozu krajowego i wykonywanie czwartego zlecenia w tym samym tygodniu. Trzeci to brak rejestracji delegowania, który wychodzi dopiero przy kontroli i dotyczy każdego kursu osobno.

Warto też pamiętać, że przepisy zmieniają się wyrokami i rozporządzeniami wykonawczymi. Przed zmianą modelu pracy sprawdź komunikaty Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego i ministerstwa.

Pytania i odpowiedzi

Czy pojazd musi wracać do bazy co osiem tygodni?

Nie. Ten obowiązek unieważnił Trybunał Sprawiedliwości UE w 2024 roku. Obowiązują natomiast zasady dotyczące powrotów kierowców.

Czy odpoczynek tygodniowy można spędzić w kabinie?

Regularny, czyli co najmniej 45-godzinny, nie. Skrócony odpoczynek wolno spędzić w pojeździe wyposażonym w miejsce do spania.

Ile przewozów kabotażowych wolno wykonać?

Do trzech w ciągu siedmiu dni od rozładunku ładunku z zagranicy, potem obowiązuje czterodniowa karencja w tym samym państwie.

Czy pakiet obejmuje busy do 3,5 t?

Tak, w transporcie międzynarodowym zarobkowym. Pojazdy powyżej 2,5 t mają od 1 lipca 2026 roku obowiązek stosowania tachografu.

Czytaj dalej