Przepisy i BHP w transporcie

Mocowanie ładunków: zasady i środki, od pasów po maty

Ładunek ma pozostać w miejscu przy hamowaniu, skręcie i jeździe po nierównościach. Oto zasady i środki, które to zapewniają, oraz błędy wyłapywane na kontrolach.

Redakcja Centrum Logistyki4 min czytania

Palety z towarem zabezpieczone pasami transportowymi i matami na naczepie ciężarówki

Za zabezpieczenie ładunku odpowiadają wspólnie nadawca, załadowca i kierowca. Pojazd z niewłaściwie umocowanym towarem może zostać zatrzymany do kontroli, a na drodze zagraża innym. Zasada jest prosta: ładunek nie może się przesuwać, przewracać ani wypadać w czasie hamowania, ruszania i skrętu. Poniżej środki i sposoby, od najprostszych do bardziej wymagających.

Sposoby zabezpieczenia ładunku

  • blokowanie, czyli oparcie ładunku o ścianę, kłonice, belki lub inne ładunki, tak by nie miał luzu w kierunku jazdy,
  • mocowanie sprzężone, czyli dociskanie ładunku do podłogi pasami lub łańcuchami, żeby zwiększyć tarcie,
  • mocowanie pętlowe lub diagonalne, w którym pasy biegną skośnie i zatrzymują przesunięcia na boki,
  • kombinacja blokowania i mocowania, najczęściej stosowana przy paletach.

Dobór metody zależy od masy, kształtu i opakowania towaru. Podstawowa norma dla pasów to PN-EN 12195-1, która opisuje zasady obliczeń mocowania. Przy zwykłych kursach liczą się nie wzory, tylko etykiety na pasach, dopuszczalne siły i stan taśmy.

Środki do mocowania

Środek Do czego służy Na co uważać
Pasy z napinaczem mocowanie palet, skrzyń, maszyn przetarcia, uszkodzone szwy, brak etykiety
Łańcuchy mocujące ciężkie elementy, maszyny budowlane wydłużone ogniwa i uszkodzone haki
Maty antypoślizgowe zwiększenie tarcia między podłogą a ładunkiem zabrudzenia i zużycie powierzchni
Narożniki i osłony krawędzi ochrona pasa i towaru przesuwanie się pod naciskiem
Ścianki, kłonice, belki blokowanie w kierunku jazdy i na boki dopasowanie do naczepy
Siatki i plandeki ochrona drobnicy i sypkich towarów sama plandeka nie mocuje ładunku

Wymagania wobec naczepy i palet

Naczepa musi mieć sprawną podłogę, punkty mocowania i ściany, które znoszą nacisk ładunku. Rodzaje zabudów opisujemy w artykule o naczepach i zabudowach. Również palety trzeba oceniać: pęknięta deska lub niestabilna owijka sprawiają, że żaden pas nie wystarczy. Przy paletach przemysłowych pomaga artykuł o europalecie EPAL.

Błędy wyłapywane na kontroli

  • pasy rozciągnięte lub z poluzowanymi napinaczami po przejechaniu kilkudziesięciu kilometrów,
  • zbyt mało pasów w stosunku do masy i wysokości ładunku,
  • brak etykiet na pasach i łańcuchach,
  • mocowanie punktowe przy wysokim, wąskim ładunku,
  • towar niesymetrycznie rozłożony, z nadmiernym naciskiem na jedną oś,
  • pominięte luki między ładunkiem a ścianą.

Kontrola po starcie

Po pierwszych kilometrach i po każdym dłuższym postoju sprawdź napięcie pasów, bo ładunek osiada, a taśmy się rozciągają. Wpis do listy kontrolnej pomaga udokumentować tę czynność.

Dokumentowanie zabezpieczenia

Dobrze jest mieć w firmie instrukcję załadunku dla typowych ładunków, ze zdjęciami prawidłowego ułożenia i liczbą pasów. Kierowca, który widzi wzorzec, nie improwizuje. Przy transportach przekraczających gabaryty dochodzą dodatkowe wymagania, które opisuje tekst o transporcie ponadgabarytowym. Pełną procedurę zleceń znajdziesz w artykule Jak zlecić transport towaru.

Przykład: paleta na naczepie firance

Przy standardowym ładunku palet na naczepie firance zacznij od ułożenia palet ciasno przy ścianie czołowej i między sobą. Luki zamknij wypełnieniem, na przykład poduszkami powietrznymi albo drewnianymi belkami. Palety o niskiej stabilności owiń folią i połącz taśmą, a następnie dociągnij pasami przez górę ładunku. Przy wysokim stosie dodaj pasy w pobliżu górnej krawędzi, bo tam siła bezwładności działa najmocniej.

Przy ładunku jednorodnym, na przykład workach lub kartonach na paletach, dobrze sprawdza się mata pod ładunkiem i pasy z narożnikami, które chronią opakowania. Przed dociągnięciem pasa sprawdź, czy taśma nie przechodzi przez ostrą krawędź.

Oznaczenia i stan środków mocujących

Pasy i łańcuchy mają etykiety z dopuszczalną siłą mocowania. Etykieta, która jest nieczytelna lub odpadła, to powód do wymiany taśmy. Taśmy przecierają się na krawędziach, a poliestrowe włókna tracą wytrzymałość pod wpływem chemikaliów i słońca. Raz na jakiś czas przeglądaj wszystkie pasy w firmie i wycofuj te, które mają uszkodzenia.

  • przetarcia, nacięcia i spalone miejsca na taśmie,
  • wygięte lub pęknięte haki i napinacze,
  • zardzewiałe łańcuchy i wydłużone ogniwa,
  • brak lub nieczytelna etykieta producenta.

Lista kontrolna kierowcy przed wyjazdem

  1. Sprawdź, czy podłoga i ściany naczepy nie mają uszkodzeń.
  2. Obejrzyj ładunek: stabilność palet, owinięcie, uszkodzenia opakowań.
  3. Zablokuj ładunek przy ścianie czołowej i bokach, gdzie to możliwe.
  4. Użyj pasów lub łańcuchów z czytelnymi etykietami i dociągnij je.
  5. Zabezpiecz krawędzie narożnikami, a pod ładunek połóż maty, jeśli towar się ślizga.
  6. Po pierwszych kilometrach sprawdź napięcie i dociągnij pasy.

Pytania i odpowiedzi

Kto odpowiada za zabezpieczenie ładunku?

Odpowiedzialność jest współdzielona: nadawca i załadowca odpowiadają za sposób załadunku, a kierowca za sprawdzenie, czy ładunek jest bezpieczny do jazdy.

Czy sama plandeka wystarczy do zabezpieczenia?

Nie. Plandeka chroni przed warunkami pogodowymi, ale nie zastępuje blokowania i mocowania.

Ile pasów trzeba użyć?

Liczba zależy od masy, kształtu i sposobu blokowania. Nie ma jednej liczby dla wszystkich ładunków, a przy dłuższej trasie warto dołożyć zapas.

Czy maty antypoślizgowe zastępują pasy?

Nie, zwiększają tarcie, ale w większości przypadków trzeba je łączyć z blokowaniem albo pasami.

Czytaj dalej