Szkolenie ADR dla kierowców: rodzaje, ważność i zakres
Zaświadczenie ADR uprawnia kierowcę do przewozu towarów niebezpiecznych, ale tylko w zakresie, który ma w dokumencie. Poniżej rodzaje kursów, ważność i kolejność działań.
Kierowca, który wozi towary niebezpieczne w ilościach powyżej progów zwolnień, musi mieć zaświadczenie ADR wydane po szkoleniu i egzaminie. Wybór kursu zależy od tego, co i czym się wozi: paczki i materiały w opakowaniach, cysterny, materiały wybuchowe albo promieniotwórcze. Najczęściej kierowca zaczyna od szkolenia podstawowego, a rozszerzenia dokłada później.
Rodzaje szkoleń
| Kurs | Zakres | Kto go potrzebuje |
|---|---|---|
| Podstawowy | przewóz towarów w opakowaniach i w ładunkach masowych | kierowca wozi paczki, beczki, kontenery z towarem niebezpiecznym |
| Specjalistyczny: cysterny | przewóz w cysternach i kontenerach cysternach | kierowca cysterny po kursie podstawowym |
| Specjalistyczny: klasa 1 | materiały i przedmioty wybuchowe | kierowca wozi materiały wybuchowe |
| Specjalistyczny: klasa 7 | materiały promieniotwórcze | kierowca wozi takie materiały |
Kursy specjalistyczne dokłada się do podstawowego. Zakres klas, którymi wolno jeździć, zapisano w zaświadczeniu, więc kierowca z samym kursem podstawowym nie może wozić cysterny z paliwem.
Od czego zacząć
- Ustal, jakie towary i w jakich opakowaniach będziesz wozić, w oparciu o klasyfikację z artykułu o transporcie ADR.
- Wybierz uprawnionego organizatora kursów i zapisz się na szkolenie podstawowe, a jeśli trzeba, od razu na rozszerzenie.
- Skompletuj dokumenty do zapisu: dane osobowe, prawo jazdy i zdjęcie, zgodnie z listą organizatora.
- Przejdź szkolenie i zdaj egzamin. Przed egzaminem sprawdź terminy, bo kolejka bywa dłuższa niż sam kurs.
- Odbierz zaświadczenie i zrób jego kopię do dokumentów firmy.
Zdawalność zależy od przygotowania praktycznego. Egzamin obejmuje test, a w kursach specjalistycznych także zagadnienia właściwe dla danego typu przewozu.
Ważność i odnowienie
Zaświadczenie ADR jest ważne pięć lat. Żeby je przedłużyć, kierowca przechodzi kurs odnawiający i zdaje egzamin w ostatnim roku ważności dokumentu, wtedy nowy okres liczy się od końca poprzedniego. Szkolenie po terminie oznacza zwykle pełny kurs od początku, dlatego przewoźnik prowadzi kalendarz terminów dla wszystkich kierowców.
Termin ważności w kalendarzu floty
Dopisz do grafiku datę wygaśnięcia zaświadczenia i datę, od której kierowca może zapisać się na odnowienie. Przypomnienie na pół roku przed końcem zostawia czas na kolejkę do egzaminu.
Szkolenie a czas pracy
Dni kursu to dla kierowcy czas pracy lub inna forma czasu zajętego, więc musi on być odpowiednio odnotowany w tachografie lub dokumentach. Zaplanuj nieobecność tak, by nie rozbić grafiku, w którym i tak obowiązują limity z artykułu o czasie pracy kierowców.
Obowiązki poza kursem
Samo zaświadczenie nie wystarcza. Kierowca w trasie ma mieć pisemne instrukcje na wypadek awarii i dokumenty przewozowe z numerami UN, a przewoźnik sprawdza wyposażenie pojazdu. Zestaw rzeczy do kontroli opisuje tekst Dokumenty w trasie, a to, co kontrolujący sprawdza przy ADR, znajdziesz w artykule o kontroli drogowej ciężarówki.
Lista kontrolna przed zapisem na kurs
- wiadomo, jakie klasy będą w przewozach firmy w najbliższych miesiącach,
- organizator ma uprawnienia do prowadzenia kursów,
- termin egzaminu jest znany i mieści się w grafiku,
- dla kierowców z istniejącym zaświadczeniem zaplanowano kurs odnawiający przed końcem ważności,
- kopie zaświadczeń są w teczce firmy i w pojeździe.
Jak wybrać organizatora kursów
Dobry organizator ma uprawnienia do prowadzenia kursów ADR, przejrzysty program i terminy egzaminów, których nie trzeba czekać tygodniami. Zapytaj, ile godzin zajmuje kurs podstawowy i czy zajęcia obejmują ćwiczenia z dokumentami przewozowymi i oznakowaniem. Dla kierowców, którzy wozili już towary niebezpieczne w ilościach zwolnionych, kurs bywa łatwiejszy, ale i tak obejmuje te same zagadnienia.
Przy większej liczbie kierowców można zamówić kurs zamknięty dla firmy w siedzibie lub w terminie dopasowanym do grafików. Rozwiązanie ma sens, gdy kilku pracowników potrzebuje szkolenia w tym samym czasie, a organizator oferuje egzamin w tym samym tygodniu.
Najczęstsze błędy po stronie firmy
- przyjęcie zlecenia na towar z klasą, której kierowca nie ma w zaświadczeniu,
- pomylenie kursu odnawiającego z nowym szkoleniem i spóźnienie się z terminem,
- założenie, że zaświadczenie ADR zastępuje inne wymagane uprawnienia, na przykład kwalifikację zawodową,
- brak kopii zaświadczeń w aktach pracownika,
- nieuwzględnienie w kosztach wynagrodzenia za dni szkoleniowe i opłaty egzaminacyjnej.
Koszt kursu i egzaminu warto policzyć razem z nieobecnością kierowcy w trasie. W małej firmie jedna osoba wyłączona z pracy na kilka dni to realny koszt, który wchodzi do rachunku opłacalności przewozów ADR.
Zakres szkolenia podstawowego
Program obejmuje ogólne wymagania prawne, klasyfikację towarów, oznakowanie, dokumenty przewozowe, zasady załadunku i rozładunku oraz postępowanie w razie awarii i wypadku. Kursant uczy się czytać tabelę ADR i rozumieć numery UN. Ćwiczenia praktyczne dotyczą użycia wyposażenia ochronnego i reagowania na wyciek lub pożar. Zakres kursów specjalistycznych dopełnia podstawowy o wymagania szczególne: dla cystern są to napełnianie i opróżnianie, a dla klasy 1 zasady bezpieczeństwa przy materiałach wybuchowych.
Kierowca, który po kursie nie ma okazji stosować wiedzy, szybko ją traci. Przewoźnik może to ograniczyć, organizując krótkie odświeżenia z zasad postępowania przy awarii.
Kto płaci za kurs
Koszt kursu może ponosić pracodawca albo kierowca, zależnie od umowy. Jeśli pracodawca wymaga zaświadczenia do pracy, zwykle sam finansuje szkolenie i zawiera z kierowcą umowę o przeszkoleniu, w której zapisuje warunki ewentualnego zwrotu kosztów. Zasady takich zapisów reguluje prawo pracy, więc przed ich wprowadzeniem warto skonsultować treść umowy.
Szkolenie a zatrudnienie nowych kierowców
Przy rekrutacji sprawdź, jakie klasy ADR kierowca ma w zaświadczeniu i do kiedy jest ono ważne. Doświadczony kierowca z ważnym dokumentem może ruszyć w trasę od razu, ale dobrze potwierdzić też jego znajomość procedur firmy. Dla kandydatów bez zaświadczenia ustal, czy firma zapewnia kurs, i wpisz do umowy wymagany termin zdania egzaminu. Warto zaplanować też zastępstwa na czas szkolenia, żeby kursy nie ograniczały obsługi stałych klientów.
Jeśli firma rozszerza ofertę o nowe klasy towarów, zacznij od analizy popytu i dopiero potem kieruj kierowców na kursy specjalistyczne. Dzięki temu koszt szkolenia zwraca się w przewozach, a nie leży w teczce jako niewykorzystane uprawnienie.
Czytaj dalej
Diety i ryczałty kierowców: jak rozliczać trasy krajowe i zagraniczne
Dieta i ryczałt za nocleg to nie wynagrodzenie, ale zwrot kosztów podróży służbowej, który trzeba policzyć według zasad. Oto jak rozliczać kierowcę w kraju i za granicą.
Czas pracy kierowców: limity jazdy, przerwy i odpoczynki
Czas pracy kierowcy regulują unijne przepisy o czasie jazdy i odpoczynku oraz krajowa ustawa. Zebraliśmy limity, przerwy i odpoczynki w jednym miejscu.
Tachograf cyfrowy: jak działa i czym różnią się generacje
Tachograf zapisuje jazdę, przerwy i odpoczynki kierowcy. Wyjaśniamy, jak działa, jakie dane zbiera i czym różnią się tachografy cyfrowe oraz inteligentne.


