Transport i spedycja

Licencja transportowa: rodzaje, wymogi i certyfikat kompetencji

Firma, która wozi towary pojazdami powyżej 3,5 t, potrzebuje licencji lub zezwolenia na zawód przewoźnika. Pokazujemy warunki i kolejność załatwiania formalności.

Redakcja Centrum Logistyki4 min czytania

Właściciel firmy transportowej przegląda dokumenty przy biurku, w tle ciężarówka na placu

Licencję transportową, a w polskich przepisach zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, musi mieć firma, która zarobkowo przewozi rzeczy pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t. Aby ją dostać, trzeba spełnić cztery warunki: dobra reputacja, zdolność finansowa, stała siedziba w kraju i kompetencje zawodowe osoby zarządzającej transportem, potwierdzone certyfikatem. Przepisy się zmieniają, więc przed wnioskiem sprawdź aktualny stan prawny w starostwie lub na stronie Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego.

Rodzaje licencji i zezwoleń

Nazewnictwo bywa mylące, bo w poradnikach starsze i nowsze określenia występują obok siebie. W uproszczeniu zakres wygląda tak:

Dokument Do czego służy Gdzie się załatwia
Zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego (dawniej licencja krajowa) prowadzenie krajowego przewozu rzeczy starostwo właściwe dla siedziby firmy
Licencja wspólnotowa przewozy międzynarodowe, w tym z państwami UE organ wskazany w przepisach, informacje na stronie GITD
Wypisy z licencji potwierdzenie uprawnienia dla każdego pojazdu wydawane razem z licencją, noszone w pojeździe

Do przewozów na własne potrzeby, czyli firmy wożącej własne towary, licencja zwykle nie jest potrzebna. Wtedy obowiązuje inny zestaw wymogów, opisany w przepisach o przewozach na potrzeby własne.

Cztery warunki, które trzeba spełnić

  1. Dotyczy przedsiębiorcy i osoby zarządzającej transportem. Nie mogą być skazani prawomocnym wyrokiem za określone przestępstwa i nie mogą mieć poważnych naruszeń przepisów transportowych.
  2. Firma musi udokumentować środki na starcie i rozwój działalności. Zgodnie z przepisami UE wymaga się 9 000 euro na pierwszy pojazd, 5 000 euro na każdy kolejny pojazd powyżej 3,5 t i 900 euro na każdy kolejny pojazd o masie 2,5-3,5 t. Potwierdza ją sprawozdanie finansowe z opinią biegłego, gwarancja bankowa lub ubezpieczenie.
  3. Firma wskazuje miejsce, w którym przechowuje dokumenty, a pojazdy mają bazę eksploatacyjną, w której mogą być parkowane i obsługiwane.
  4. Osoba zarządzająca transportem musi mieć certyfikat kompetencji zawodowych w zakresie transportu rzeczy.

Certyfikat kompetencji zawodowych

Certyfikat zdobywa się, zdając egzamin organizowany przez uprawnioną jednostkę. Obejmuje on między innymi prawo cywilne i handlowe w transporcie, organizację rynku przewozów, zasady czasu pracy kierowców, ubezpieczenia, normy techniczne i dokumenty przewozowe. Przygotować się można na kursie albo samodzielnie. Zarządzającym transportem może być sam właściciel albo wskazana osoba zatrudniona w firmie, ale jej zakres obowiązków i zależność od przedsiębiorcy opisują przepisy.

Zarządzający transportem

To osoba, która faktycznie i stale kieruje działalnością transportową: organizuje pracę kierowców, nadzoruje flotę, odpowiada za przestrzeganie przepisów. Nie wystarczy formalne wpisanie kogoś, kto nie ma wpływu na codzienne decyzje. Brak rzeczywistej kontroli bywa podstawą cofnięcia licencji.

Jak złożyć wniosek

  1. Zbierz dokumenty: certyfikat kompetencji, potwierdzenie zdolności finansowej, informacje o pojazdach i bazie, zaświadczenia o niekaralności, dokument dotyczący prawa do dysponowania miejscem prowadzenia działalności.
  2. Wypełnij wniosek na urzędowym wzorze, który znajdziesz w starostwie lub na stronie gov.pl.
  3. Złóż wniosek w starostwie właściwym dla siedziby firmy i wnieś opłatę. Wysokość opłat podaje urząd, bo wynika z przepisów i może się zmieniać.
  4. Poczekaj na decyzję. Przepisy przewidują krótki termin rozpatrzenia, ale braki w dokumentach potrafią go wydłużyć.
  5. Po uzyskaniu licencji zgłoś pojazdy do wypisów i zadbaj, by wypis znajdował się w każdym aucie.

Wniosek bez kompletu dokumentów zwykle zostaje bez rozpoznania, jeśli brak nie zostanie uzupełniony w wyznaczonym terminie.

Obowiązki po uzyskaniu licencji

Ile to trwa i od czego zależy termin

Najdłużej trwa zazwyczaj przygotowanie, nie sam urzędowy etap. Egzamin na certyfikat wymaga nauki i terminu u organizatora, zdolność finansowa wymaga sprawozdania, gwarancji lub polisy, a baza eksploatacyjna umowy najmu albo aktu własności. Warto rozpocząć od certyfikatu i potwierdzenia bazy, bo to elementy, na które masz najmniejszy wpływ po stronie urzędu. Dopiero gdy komplet leży gotowy, składa się wniosek.

Do wniosku o kolejne pojazdy trzeba ponownie wykazać zdolność finansową w odpowiedniej wysokości. Przy rozbudowie floty łatwo o błąd: firma kupuje dwa kolejne ciągniki i dopiero wtedy odkrywa, że rachunek nie spełnia progów. Sprawdzaj to przed podpisaniem umowy leasingowej.

Dla osób zaczynających działalność wygodnym rozwiązaniem bywa najpierw jeden pojazd i praca na zleceniach od spedytorów. Pozwala to zebrać dane o kosztach, zanim firma zainwestuje w flotę.

Licencja a spedycja

Działalność spedycyjna, polegająca na organizowaniu cudzych przewozów bez własnych pojazdów, jest regulowana inaczej niż zawód przewoźnika, ale spedytor często zawiera umowy z przewoźnikami, którzy ją mają. Dobrą praktyką jest sprawdzanie ważności licencji przewoźnika przed zleceniem. Więcej o roli spedytora znajdziesz w artykule Spedycja: co to jest.

Co się dzieje przy utracie warunków

Licencja nie jest nadawana raz na zawsze. Organ może ją cofnąć albo zawiesić, gdy przedsiębiorca przestanie spełniać warunki, na przykład utraci zdolność finansową, zarządzający transportem odejdzie z firmy albo wystąpią poważne naruszenia przepisów. Zwykle wyznacza się wtedy termin na usunięcie uchybienia. Warto więc pilnować dat ważności polis i gwarancji, a przy zmianie osoby zarządzającej od razu zgłosić ją urzędowi. W razie wątpliwości lepiej zapytać organ, niż zgadywać, jak przepisy stosuje się w praktyce.

Błędy, które opóźniają wniosek

  • niezgodność danych firmy w KRS lub CEIDG z danymi wniosku;
  • niewystarczająca zdolność finansowa przy zgłoszeniu kolejnych pojazdów;
  • certyfikat osoby, która nie ma realnego związku z firmą;
  • brak potwierdzenia dostępu do bazy eksploatacyjnej, na przykład umowy najmu parkingu;
  • zaległości wobec ZUS lub urzędu skarbowego, które mogą rzutować na ocenę reputacji.

Przed złożeniem wniosku najlepiej przejść przez te punkty jak przez listę kontrolną, a przy wątpliwościach zapytać urzędnika w starostwie o aktualną interpretację.

Czytaj dalej