Transport i spedycja

List przewozowy CMR: jak wypełnić i do czego służy

CMR to dokument towarzyszący ładunkowi w międzynarodowym przewozie drogowym. Wyjaśniamy, kto go wystawia, co wpisać w kluczowe pola i jak zgłosić uwagi.

Redakcja Centrum Logistyki4 min czytania

Kierowca i magazynier podpisują wielostronicowy list przewozowy przy naczepie

List przewozowy CMR to dokument potwierdzający zawarcie umowy międzynarodowego przewozu drogowego towaru, przyjęcie ładunku przez przewoźnika i zobowiązanie do wydania go odbiorcy. Nazwa pochodzi od francuskiej nazwy konwencji z 1956 roku o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów, która obejmuje przewozy między dwoma różnymi państwami, z których przynajmniej jedno jest stroną konwencji. Wypełnia go nadawca, a przewoźnik i odbiorca potwierdzają go podpisami.

Do czego służy list CMR

CMR pełni kilka funkcji naraz. Dowodzi umowy przewozu, jest potwierdzeniem odbioru towaru do przewozu w stanie widocznym przy załadunku i stanowi podstawę do rozliczeń oraz reklamacji. Ułatwia też kontrolę drogową, bo kierowca ma wskazane strony, towar i trasę. Nie jest papierem wartościowym: samo posiadanie dokumentu nie daje prawa do towaru, a odbiór następuje na podstawie dokumentu przewozowego, tożsamości i uprawnień odbiorcy.

W praktyce dokument stanowi też dowód przy sporze o szkodę, opóźnienie albo brak. Dlatego jego treść i uwagi dopisane przy odbiorze mają duże znaczenie. W zleceniu przewozu wspominamy o nim w poradniku o zlecaniu transportu towaru, a przegląd papierów, które kierowca musi mieć w aucie, zawiera tekst o dokumentach w trasie.

Egzemplarze i kto je dostaje

List wystawia się w trzech egzemplarzach, które podpisują nadawca i przewoźnik. W praktyce używa się zestawów samokopiujących w kilku kolorach.

Egzemplarz Dla kogo Do czego służy
Pierwszy nadawca dowód wysłania towaru i zawarcia umowy
Drugi odbiorca, jedzie z towarem potwierdzenie dostawy, podstawa uwag przy odbiorze
Trzeci przewoźnik dokument rozliczeniowy i dowód wykonania przewozu

Jeśli towar jest ładowany na kilka pojazdów albo ma różne rodzaje, przewoźnik lub nadawca mogą żądać osobnych listów dla każdego pojazdu lub partii.

Jak wypełnić pola listu

Formularz ma ponumerowane rubryki. Najważniejsze, które musi poprawnie wpisać nadawca, to:

  1. Nadawca: nazwa, adres, kraj.
  2. Odbiorca: nazwa, adres, kraj.
  3. Miejsce przeznaczenia, czyli miejsce rozładunku.
  4. Miejsce i data załadunku.
  5. Przewoźnik: nazwa i adres, a przy kolejnych przewoźnikach dane w osobnej rubryce.
  6. Oznaczenia i numery, liczba sztuk, sposób opakowania i rodzaj towaru, a dla towarów niebezpiecznych dodatkowe dane ADR.
  7. Masa brutto w kilogramach, a w razie potrzeby objętość.
  8. Instrukcje nadawcy, w tym dokumenty dołączone do przesyłki i formalności celne.
  9. Postanowienia o płatności przewozu: kto ponosi koszty, czyli nadawca lub odbiorca.
  10. Zastrzeżenia i uwagi przewoźnika oraz podpisy stron.

Pole, w którym najłatwiej o błąd

Opis towaru i masa muszą zgadzać się z dokumentami handlowymi i z rzeczywistością. Odpowiedzialność za prawidłowość danych wpisanych przez nadawcę ponosi nadawca, a rozbieżność może skończyć się zatrzymaniem pojazdu przy kontroli lub sporem o odszkodowanie.

Zastrzeżenia przy załadunku i rozładunku

Kierowca ma prawo sprawdzić, czy opis w liście zgadza się z towarem. Jeśli widać uszkodzone opakowania, brak plomb lub inne problemy, przewoźnik wpisuje zastrzeżenia przed podpisaniem, w rubryce na uwagi. Jeśli nie wpisze żadnych, domniemywa się, że towar przyjęto w stanie widocznym zgodnym z opisem. Podobnie robi odbiorca: przy dostawie sprawdza liczbę palet i stan towaru, a ewentualne braki zapisuje w dokumencie przed podpisem.

Szkody ukryte, niewidoczne przy odbiorze, zgłasza się w krótkim terminie określonym przepisami konwencji, a samo zgłoszenie warto wysłać pisemnie, z opisem i zdjęciami. Wartość odszkodowania ma ustawowe limity i zależy od umowy oraz polisy, o czym mówi artykuł o ubezpieczeniu OC przewoźnika i spedytora.

Kto wystawia list i kto za niego odpowiada

Dokument przygotowuje nadawca albo w jego imieniu spedytor lub magazyn, a przewoźnik go sprawdza i podpisuje. W praktyce często pierwsze wypełnienie robi firma spedycyjna na podstawie zlecenia, a nadawca tylko potwierdza dane. Odpowiedzialność za treść pozostaje jednak po stronie nadawcy: przy błędnym opisie towaru, nieprawidłowej masie lub braku wymaganych oznaczeń to on ponosi skutki, na przykład koszty zatrzymania pojazdu albo szkody wynikłe z niewłaściwego opakowania.

Wpływ CMR na odpowiedzialność przewoźnika

Konwencja określa, że przewoźnik odpowiada za całkowity lub częściowy brak towaru, jego uszkodzenie oraz opóźnienie w dostawie, jeśli zdarzenie nastąpiło między przyjęciem a wydaniem. Od odpowiedzialności zwalniają go ściśle określone okoliczności, takie jak wina uprawnionego do rozporządzania towarem, wada własna ładunku czy okoliczności, których przewoźnik nie mógł uniknąć. Wysokość odszkodowania jest ograniczona limitem liczonym od masy brutto, chyba że nadawca zadeklarował wartość towaru w liście i zapłacił za to dodatkową opłatę. To ważne przy cennych ładunkach, bo bez takiej deklaracji limit może być niższy od faktycznej wartości przesyłki.

CMR a inne dokumenty i warunki dostawy

Do CMR dołącza się dokumenty handlowe, na przykład fakturę, listę pakunkową i dokumenty celne. W transporcie unijnym bywa też potrzebny dokument dotyczący towarów wrażliwych, na przykład zgłoszenie w systemie nadzoru, jak w przypadku systemu SENT. Podział kosztów i ryzyka między sprzedawcą i kupującym ustalają klauzule Incoterms, a nie sam list przewozowy.

Przy elektronicznej wersji, e-CMR, dokument jest tworzony i podpisywany w systemie cyfrowym zamiast na papierze. Zasady jej stosowania zależą od tego, czy kraje na trasie przystąpiły do dodatkowego protokołu, więc przed zleceniem sprawdź to z przewoźnikiem.

Częste błędy w praktyce

Do najczęstszych błędów należą niepełne dane odbiorcy, brak numerów palet, rozbieżność między masą w liście a masą na fakturze, brak podpisu kierowcy albo odbiorcy oraz dopisywanie uwag po podpisaniu dokumentu. Zdarza się też, że kierowca przyjmuje towar bez sprawdzenia liczby palet, a potem odbiorca stwierdza braki, których nie da się udowodnić. Ogranicza to podwójna kontrola przy załadunku i zdjęcie wypełnionego listu wykonane przed odjazdem pojazdu.

Lista kontrolna przy wystawianiu listu

  • Dane stron i adresy są pełne i zgodne ze zleceniem oraz fakturą.
  • Liczba sztuk, rodzaj opakowań i masa zgadzają się ze stanem rzeczywistym.
  • W rubryce instrukcji wskazano dołączone dokumenty.
  • Płatność przewozu jest opisana jednoznacznie.
  • Zastrzeżenia zostały wpisane przed podpisem, a kierowca otrzymał swój egzemplarz.
  • Nadawca zachował pierwszy egzemplarz i kopie zdjęć z załadunku.

Czytaj dalej